Foar bern Voor kinderen

 

Jild Geld

Doarmer hat yn Praag west, in tige moaie stêd, mar it jild! It lân hat de kroan, de lju lykwols wurde it leafst mei euros betelle en dat fernuveret Doarmer net. In konsumpsje kostet omrekkene bygelyks fjouwer euro, mar men freget sa seis euro fyftich!

Nuver Merkwaardig

Het kan verkeren. Zo las Doarmer vandaag dat er een stripboek uitkomt over de filosofie van Nietzsche , speciaal bedoeld voor tienjarigen. Dat had hij nooit kunnen denken toen hij ruim 50 jaar geleden voor het eerst een werk van deze filosoof las en meteen onder de indruk kwam. In die tijd had men nogal merkwaardige ideeën over deze filosoof, vooral gepropageerd door lieden die uiteraard geen letter van hem hadden gelezen. Dat laatste verschijnsel is ook eeuwig.

Dookje Tutoyeren

Tegenwoordig wordt er bij een begroeting nauwelijks meer gekust en Doarmer hoorde op het nieuws dat ook het geven van een hand problematisch wordt. Doarmer wil nog een stap verder gaan, hij wil ook het tutoyeren afschaffen. Daarmee houdt men ook in de taal afstand en taal moet toch in enige mate de feitelijke situatie weergeven.

Op strjitte Op straat

Is het toeval of is het een wonder en moet Doarmer een kaarsje opsteken, want vanochtend schreef een columnist in de regionale krant " maakt een vallende boom geluid als er niemand in de buurt is? ". En dat is Berkeley. Ja filosofie ligt gewoon op straat en men moet slechts de moeite nemen om het op te rapen.

Lykwols Echter

Uit datgene wat is aangevoerd volgt dat er geen andere substantie bestaat dan geest, dat wil zeggen datgene wat waarneemt. Om dit echter uitvoeriger aan te tonen wijs ik erop dat de waarneembare kenmerken kleur, vorm, beweging, geur, smaak en andere, soortgelijke kenmerken zijn, dat wil zeggen, de ideeën die door de zintuigen worden waargenomen. Welnu, het is een overduidelijke tegenspraak dat een idee bestaat in iets wat niet waarneemt, want een idee hebben is precies hetzelfde als waarnemen.....

Berkeley ( 1685 -1753)

Berkeley is een zeer radicale idealist. De werkelijkheid is een idee en bestaat alleen als deze wordt waargenomen: " zijn is waargenomen worden ". Onder substantie wordt hier  verstaan iets wat zelfstandig bestaat. Je zou bijvoorbeeld " paard " een substantie kunnen noemen maar " wit " niet, want " wit " heeft een paard of iets anders nodig om te bestaan. Voor Berkeley is er blijkbaar maar één substantie en dat is de geest.

Berne Geboren

Op nijjiersdei moarns om fjouwer oere waard Doarmer pake van in lyts famke. Hja hjit Sinne en sa sjocht hja der ek út. It docht Doarmer tinken oan'e wurden yn in liet " hjoed sil de sinne wer skine ".

Lok en sûnens Geluk en gezondheid

 

     Doarmer winsket jimme allegearre in noflik kryst en in soad lok en sûnens yn 2022

Tiid hawwe Tijd hebben

An das Besorgte vielgeschäftig sich verlierend, verliert der Unentschlossene an es seine Zeit. Daher denn die für ihn charakteristische Rede " ich habe keine Zeit ". So wie der uneigentlich Existierende ständig Zeit verliert und nie solche " hat ", so bleibt es die Auszeichnung der Zeitlichkeit eigentlicher Existenz, dass sie in der Entschlossenheit nie Zeit verliert und " immer Zeit hat ".

Heidegger 

Grappig, volgens Heidegger heeft de mens die " eigentlich  " leeft altijd tijd, de " uneigentlich " levende niet. Doarmer moet ook wel eens lachen om die mensen die het steeds druk, druk, druk hebben.

Deistich Alledaags

Das Dasein kann an der Alltäglichkeit dumpf " leiden ", in ihrer Dumpfheit versinken, ihr in der Weise ausweichen, dass es für die Zerstreutheit in die Geschäfte neue Zerstreuung sucht. Die Existenz kann aber auch im Augenblick und oft auch nur " für den Augenblick " den Alltag meistern, obzwar nie auslöschen.

Heidegger

De alledaagsheid ligt altijd op de loer

In stikelbaarch Een egel

Naast al het andere ongedierte, als dat daar zijn konijnen, fazanten, eekhoorns en steenmarters heeft Doarmer nu ook een egel in zijn tuin. Soms denkt Doarmer wel eens een eekhoorn is niets anders dan een rat met een bontjas aan. Natuurlijk heeft hij niets tegen de natuur, maar men kan ook overdrijven.

Tinke Denken

Doarmer is weer terug uit het land van Machiavelli. Hij heeft de Toscaanse steden bezocht en het eiland Elba. Toen hij daar was, vroeg hij zich af waarom Napoleon dit eiland zo snel weer wilde verlaten. Als Doarmer daar in een leuke villa zou wonen, dan zou een veldtocht in de kou wel het laatste zijn waaraan hij zou denken.

Soargje Zorgen

Doarmer is nog steeds bezig met het herlezen van Sein und Zeit van Heidegger. Hij vindt  dit werk fascinerend en moeilijk tegelijk. Moeilijk is bijvoorbeeld om vat te krijgen op de begrippen die Heidegger gebruikt, Zuhandenheit Vorhandenheit Dasein Sorge enz. Dit lukt nog wel maar dan heeft hij het over ontisch en ontologisch. Het eerste houdt zich bezig met de vraag wat iets is, het tweede met de vraag dat iets is. Als je zoals Heidegger het Zijn wilt bestuderen dan kun je dat niet op de manier van Descartes doen rationeel als een buitenstaander want je bent zelf ook het Zijn. Als Doarmer het goed heeft begrepen is Descartes dus ontisch bezig en Heidegger ontologisch.

Eachweid Uitzicht

in

Thuis heeft Doarmer een schilderij hangen met de titel Flylân (Vlieland) en men ziet op dat schilderij inderdaad die kenmerkende hoge duin van dat eiland. Heel lang heeft Doarmer zich afgevraagd vanuit welke positie de schilderes dit werk gemaakt heeft. Vanaf het vasteland kan niet, want dan zie je Vlieland niet. Een paar jaar geleden echter fietste Doarmer aan de westkant van Skylge ( Terschelling ) over het griene strân ( groene strand) en zag hij het eiland Vlieland liggen en toen wist hij het.

Stavering Spelling

Soms komt Doarmer mensen tegen die vinden dat de spelling van het Nederlands onnodig ingewikkeld is, gewoon schrijven zoals je het uitspreekt, dus niet " het regent al dagen " maar " ut regunt al dagun ". Doarmer was een paar dagen op Terschelling/ Skylge en daar zag hij het in de praktijk. Het Fries op het eiland wordt geschreven zoals je het uitspreekt. Dus in het Fries schrijf je " oeral âld gers " op Terschelling schrijven ze " oerol ôd gês " en zo spreek je het inderdaad uit. In het Nederlands is dit overigens " overal oud gras".

De boarterstún De speeltuin

Doarmer hie ôfrûne wykein in famyljegearkomste mei bern en bernsbern en fansels moat er dan ek nei de boarterstún. Der binne ûnderwylst sân bernsbern en acht is ûnderweis. Twa hiene in soad wille tusken de ballen.

De kar De keuze

Das Man verbirgt sogar die von ihm vollzogene stillschweigende Entlastung von der ausdrücklichen Wahl dieser Möglichkeiten. Es bleibt unbestimmt, wer " eigentlich " wählt. Dieses wahllose Mitgenommenwerden von Niemand, wodurch sich das Dasein in die Uneigentlichkeit verstrickt, kann nur dergestalt rückgängig gemacht werden, daß sich das Dasein eigens aus der Verlorenheit in das Man zurückholt zu ihm selbst.

Heidegger

Bij zowel Heidegger als Sartre speelt de keuze een grote rol. Volgens Sartre heeft de mens altijd de keuze, als hij dit niet accepteert, is hij " te kwader trouw ". Heidegger zegt dat de mens verstrikt in " het Men "  de keuzes door dit Men laat nemen. Door bijvoorbeeld "Angst" kan de mens losgemaakt worden van dit Men, hij wordt " vereinzelt " zoals Heidegger dat zegt, in feite ziet hij dan dat hij alleen is en zijn eigen keuzes moet maken en leeft dan " eigentlich ". Je zou kunnen zeggen dat " de kameel " van Nietzsche, " te kwader trouw " van Sartre en " uneigentlich leben " van Heidegger erg op elkaar lijken.

Weromlûke Terugtrekken

Wir genießen und vergnűgen uns, wie man genießt, wir lesen, sehen und urteilen über Literatur und Kunst, wie man sieht und urteilt; wir ziehen uns aber auch vom " großen Haufen " zurück, wie man sich zurückzieht, wir finden " empörend ", was man empörend findet. Das Man, das kein bestimmtes ist und das Alle, obzwar nicht als Summe, sind, schreibt die Seinsart der Alltäglichkeit vor.

Heidegger

Wêze Zijn

Wir wissen nicht, was " Sein " besagt. Aber schon wenn wir fragen: was ist " Sein "  halten wir uns in einem Verständnis des " ist " , ohne dass wir begrifflich fixieren könnten, was das " ist " bedeutet.

Heidegger 

In flier lizze Een vloer leggen

 

Na jarenlang actief te zijn geweest als verkeersregelaar in het buitengebied, heeft Doarmer besloten dat het tijd is voor een carrièreswitch.  Hij zit nu in de wereld van de vloeren waarbij hij zich gespecialiseerd heeft in PVC.  Op bovenstaande foto ziet u één van zijn werken. Hij is eraan begonnen volgens de Pipi Langkous filosofie " ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan ".