In feint en in faam Een jong stel

zittend op de stoeprand, kijkend naar een optocht

 

Sa rjocht as in kears Kaarsrecht

De Tsjonger

 

Swiertekrêft Zwaartekracht

Als hardloper is Doarmer zijn leven lang in gevecht geweest met de zwaartekracht, dus met de kromming in de ruimtetijd. In principe wilde hij gewoon de kortste route ( de geodeet) naar de finish volgen. Bovendien had hij last van het feit, dat hoe sneller hij liep des te langzamer ging zijn tijd ten opzichte van de stilstaande toeschouwer en daar werd nooit rekening mee gehouden.

Nearne Nergens

 

Earne Ergens

 

Twa bernsbern Twee kleinkinderen

 

De koude De kjeld

Doarmer heeft soms het gevoel dat hij in een super beschermende maatschappij leeft. Code geel,oranje en zelfs rood zijn tegenwoordig gewoon. Fietsen zonder helm op wordt straks een zeldzaamheid. Evenementen en wedstrijden worden afgelast zonder de bezoekers/deelnemers een keuze te laten. Doarmer denkt dat er daarom ook nooit weer een elfstedentocht komt, het is niet verantwoord bij die koude zo'n afstand te schaatsen. Ook op consumptief gebied worden we steeds meer beschermd, roken en straks ook alcohol drinken worden heel gericht teruggedrongen. Doarmer begrijpt wel waarom "men" dit doet, maar toch bekruipt hem wel eens het gevoel dat zo'n toekomstige "gezonde" en "veilige" wereld wel een beetje saai zou kunnen zijn.

Njoer Angstaanjagend

In de afgelopen tijd werd Doarmer weer eens geconfronteerd met de begrippen "apollinisch" en "dionysisch". Twee begrippen die Nietzsche gebruikt in zijn werk "Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik" en dat is het eerste werk van deze filosoof dat Doarmer als jonge man van 19 gelezen heeft. Hoewel in dit werk de nadruk ligt op beeldhouwkunst en muziek kun je het apollinische en het dionysische eigenlijk op het hele leven toepassen. Men heeft vaak alleen oog voor het apollinische en vergeet het dionysische, maar dat laatste is er altijd en duikt soms onverwacht en in zekere zin angstaanjagend op.

Wytsing Viking

 

Pake yn tsjinst Opa in dienst

 

It hjit Er wordt beweerd

De bewijslast rust op degene die de bewering doet. Op zich klinkt dat logisch maar in de  praktijk worden vaak dingen beweerd en degenen, die het onzinnig vinden moeten dat dan maar bewijzen. De filosoof Bertrand Russell maakte dat op humoristische manier duidelijk toen hij beweerde dat er een theepot om de zon cirkelde. Probeer maar eens te bewijzen dat het niet zo is. Soms zeggen vertegenwoordigers van dergelijke beweringen heel tolerant " ik kan niet bewijzen dat het waar is maar jij kunt ook niet bewijzen dat het niet waar is ". De vraag is of in een dergelijk geval de opvattingen wel gelijkwaardig zijn. Doarmer heeft ook moeite met reductio ad absurdum, bewijs uit het ongerijmde. Hij is meer een aanhanger van de constructieve logica.

Tsjinstplicht 1864 Dienstplicht 1864

 

In plaats van Jan ging tegen betaling een vervanger, een remplaçant. Dat kon, maar een remplaçant inhuren kostte in die tijd tussen de 500 en 1000 gulden, dus je moest wel wat geld hebben om hiervan gebruik te maken. In 1898 werd dit systeem afgeschaft.

Mjitte Meten

Een opvatting uit de kwantummechanica . Een meting is een waarnemer ( kan een instrument zijn ) die zich verstrengelt met een systeem. Dus er is eerder sprake van verstrengeld zijn dan van een instorting. Het doet Doarmer denken aan fenomenologische ideeën.

Grien Groen

Doarmer ziet een tafel . Wat is zien dan eigenlijk? Krijgt hij hij dan informatie over de tafel geleverd door het licht? Zet hij zelf deze informatie om in beeld? De informatie is altijd achterhaald, want licht heeft "even" tijd nodig om van de tafel Doarmer te bereiken. In wezen speelt het Ding an sich van Kant weer een rol. Wat is de tafel onafhankelijk van waarneming? Is de tafel groen? Voor Doarmer wel , niet voor een wezen dat geen kleuren kan zien. Voor Doarmer is de zware eiken tafel ondoordringbaar, bepaalde elementaire deeltjes gaan er zo doorheen. Elementair bekeken, kan Doarmer de tafel eigenlijk niet eens aanraken, er blijft altijd een "kleine" afstand. Doarmer zou niet zeggen, dat de werkelijkheid een illusie is, maar het is wel een menselijke werkelijkheid. Vraag is of ons verstand ooit iets buiten deze menselijke werkelijkheid kan beredeneren. Men probeert het wel en Doarmer vindt dat ook erg interessant.

Feiligens Veiligheid

Bestaat retrocausaliteit? Wordt de toestand van een kwantumdeeltje in superpositie beïnvloed door een toekomstige handeling? En wat zou dat zeggen over de tijd? Die superpositie gaat een rol spelen bij kwantum computers die werken met qubits. En wat betekent dat voor de veiligheid van wachtwoorden? Bij al die onzekerheden geldt de oude wijsheid "kennis vermeerdert smart".

Stavering Spelling

Links staat 17de eeuws Fries. Spelling verandert nogal eens. Doarmer wordt daarmee voortdurend geconfronteerd omdat zijn achternaam verkeerd wordt uitgesproken. Maar om nu bij elke spellingsverandering je achternaam aanpassen is ook wat vreemd.
 

De tiid hâldt gjin skoft De tijd vliegt

Vliegt de tijd wel of leven we in een vierdimensionaal blok universum, waarin de tijd helemaal niet vliegt, maar het verleden, heden en de toekomst " naast elkaar " bestaan? Driedimensionaal bekeken, als je in plaats A bent, ben je niet in plaats B, maar plaats B bestaat wel. Is het voortschrijden van de tijd een illusie? Ervaart ons bewustzijn zo die vierde dimensie? Maken we ons levenspad ( Sartre ) of ontdekken we dat levenspad? En hoe zit het dan met de tweede hoofdwet van de thermodynamica? Tja dat zijn voor Doarmer belangrijke kwesties en daar hoor je de politici nooit over.

Njoer Angstaanjagend

Terwijl de geschiedenis ons leert dat het in elke tijd weer anders is geweest, doet de filosofie haar best ons tot het inzicht te brengen, dat alles ten allen tijde volstrekt hetzelfde was, is, en blijven zal.

Schopenhauer 

De omstandigheden veranderen, maar de mens blijft hetzelfde. Schopenhauer noemt de mens in de grond van de zaak " een wild, angstaanjagend dier".

De wrâld De wereld

Kan Doarmer naar de wereld kijken zoals een toeschouwer naar een toneelstuk? Behoort het "ik" , wat dat ook moge zijn, tot de wereld of is het een buitenstaander? Is Doarmer hoe dan ook onderdeel van het toneelstuk? Is objectiviteit wel mogelijk? Kan een mens opgebouwd uit hetzelfde materiaal als de planeten en de sterren en alles de kosmos als een afgezonderde entiteit bekijken?

Nijjierwinskje Nieuwjaarwensen

 

Doarmer winsket jimme allegearre in sûn, krigel, nijsgjirrich en fansels lokkich 2026/ Doarmer wenst jullie allemaal een gezond, strijdbaar, interessant en natuurlijk gelukkig 2026.