maandag, januari 29, 2018

Famke Meisje


Freonskip Vriendschap

Alleen vrije mensen zijn werkelijk nuttig voor elkaar en door vriendschap met elkaar verbonden en alleen zij proberen elkaar diensten te bewijzen uit een gelijkwaardige liefdesijver. Daarom zijn alleen vrije mensen elkaar werkelijk dankbaar. De dankbaarheid die mensen, door blinde begeerte gedreven, voor elkaar tentoonspreiden, is in de regel eerder een handelstransactie waarbij men elkaar om de tuin probeert te leiden dan dankbaarheid.

Spinoza

zondag, januari 21, 2018

It kwea Het kwaad

Bijgelovigen die liever ondeugden aan de kaak stellen dan deugden onderwijzen, en die mensen niet met rede proberen te leiden, maar door angst zo in bedwang proberen te houden dat ze liever het kwaad ontvluchten dan deugden lief te hebben, zijn er alleen op uit om anderen net zo ongelukkig te maken als zijzelf.

Spinoza

dinsdag, oktober 31, 2017

Rjochtsje Richten

Wat de dingen op zich zijn, weet ik niet en hoef ik niet te weten, omdat een ding zich voor mijn ogen toch nooit anders dan als verschijning kan manifesteren.

Tot op heden nam men aan dat al onze kennis zich naar de dingen moet richten; maar alle denkpogingen vanuit deze veronderstelling liepen op niets uit. We doen er dus goed aan eens te kijken of we niet meer vooruitkomen wanneer we aannemen dat de dingen zich naar onze kennis moeten richten. Het is hetzelfde als met de eerste gedachten van Copernicus. Toen diens verklaring van de hemelsbewegingen stagneerde omdat hij aannam dat het hele sterreleger om de toeschouwer draaide, keek hij of het niet beter zou lukken wanneer hij de toeschouwer liet draaien en daarentegen de sterren met rust liet.

Immanuel Kant

zaterdag, oktober 21, 2017

Tinke Denken


Een zonderling wezen, de mens! De vrijheid, die hij heeft, gebruikt hij nooit, maar wenst er altijd één, die hij niet heeft: hij heeft de vrijheid van denken en verlangt vrijheid van spreken.

Søren Kierkegaard (1813-1855)

Hoewel men deze uitspraak natuurlijk in zijn tijd moet zien, blijft het voor Doarmer toch wel een beetje actueel, in die zin, dat er mensen zijn die vinden dat zij recht van spreken hebben over onderwerpen waar ze nog nooit een keer over nagedacht hebben. Doarmer werd daar deze week nog mee geconfronteerd tijdens een lezing over een boek. Eén van de toehoorders deed het boek af als onzin, terwijl hij het boek zelf niet had gelezen. Maar daar bleef het niet bij, hij vond eigenlijk dat anderen dat boek ook niet mochten lezen. Zo’n man maakt wel optimaal gebruik van zijn vrijheid van spreken. Uiteraard kon voor Doarmer na het optreden van die man de avond niet meer kapot. Doarmer dacht misschien is die man wel een BN’er, want die mogen hun mening ook over elk onderwerp geven, omdat ze BN’er zijn.

dinsdag, oktober 17, 2017

Skiednis Geschiedenis



Bij een bezoek aan Alba (Schotland) werd Doarmer wel even ondergedompeld in geschiedenis, vooral in Culloden en Scone. En wat een prachtige taal dat Gaelic.

Rispje oogsten

Er is in onze tijd tijd in verschillende richting een geweldige geestdrift, maar vreemd genoeg schijnt hetgeen die geestdrift opwekt enorm weinig te zijn. Hoe weldadig kan hier niet de ironie zijn! Er is een ongeduld, dat oogsten wil, voor het zaait; laat de ironie het maar tuchtigen. Er zijn in ieder persoonlijk leven zo veel dingen, die moeten worden afgewezen, zo veel wilde loten, die besnoeid moeten worden: hier is de ironie weer een voortreffelijk operateur; want zoals gezegd is, wanneer de ironie beheerst is, is haar functie van het grootste belang voor het verkrijgen van gezondheid en waarheid voor het persoonlijk leven.
Ironie als beheerst moment legitimeert zich juist daardoor, dat zij de werkelijkheid tracht te verwezenlijken door behoorlijk nadruk op de werkelijkheid te leggen...........

S. Kierkegaard

woensdag, september 27, 2017

vrijdag, september 01, 2017

Berne Geboren



Tiisdei 29 augustus berne de twaling Jurrit en Rutmer

maandag, mei 29, 2017

Gleon Heet

Hjoed is it gleon. Sittend yn'e hûs langet Doarmer nei de winterkjeld.Soe er lêst ha fan in simmerdepresje? Bestiet dat oars wol? Lju, dy't net fan sinne en waarmte hâlde en earst oplibje as yn'e hjerst wyn en rein de wrâld ôfkuolje. Doarmer mei wol oer de hjerst, mar waarmte fynt er ek net slim, it leafst is er dan wol oan see op in eilân of sa. Hy is no dwaande in gaadlik wenstee te sykjen. Wêr is it deis sinnich, likernôch 22 graden mei in bytsje wyn en yn'e nacht koel en wiet, it lân moat fansels wol grien bliuwe.

donderdag, april 13, 2017

Moarnsrin Ochtendloop


Vanochtend  11.3 km gerend met gemiddelde hartslag van 132. Het hoogteverschil bedroeg 5 meter.

zaterdag, maart 11, 2017

Stypje Schragen

De Franse filosoof Jacques Derrida en de poststructuralisten betoogden dat wij niet alleen niet in staat zijn tot het doen van enige zinnige uitspraak over de relatie van een woord of een tekst met de werkelijkheid, maar ook over de relatie van een woord of tekst met de linguistische context.Volgens Derrida hebben zelfs linguistische systemen geen vaste kern of interne stabiliteit. Het zou nooit mogelijk zijn om betekenis op een definitieve  en objectieve wijze voor te stellen. Woorden waren niet bedoeld om het gewicht van de waarheid te schragen. Dit betekende dat alles - letterlijk elk woord - nu betrekkelijk werd.

F,Bolkestein

zondag, februari 19, 2017

In krûpke Een knuffel

Doarmer kijkt nu naar " Boer zoekt vrouw ". Voor hem een interessant programma, omdat hij als boerenzoon zich voortdurend verwondert. Alleen al de keuze van het beroep. Alsof een boer moeilijk aan de vrouw komt. Nou dan kent Doarmer wel andere beroepen. Volgens Doarmer zoeken de meeste deelnemende vrouwen alleen een onderdak voor hun paard. Maar één vrouw wilde meteen een krûpke geven en dat is wel weer vertederend.

vrijdag, februari 17, 2017

De toer De toren


De afgelopen dagen heeft Doarmer gerend in het gebied waar zijn roots liggen, een echte reis in het verleden dus. De bossen, de Tsjonger, alles was er nog en ook deze uitzichttoren.

donderdag, februari 16, 2017

vrijdag, februari 10, 2017

In heale skonk Een half been




 
Soms gaat het uitstekend zoals op de onderste foto, gemaakt tijdens de Twente-marathon  halverwege na 21km in Beckum. Soms heb je ook pech en verlies je een half been en dan wordt hardlopen heel lastig, zie bovenste foto.

woensdag, februari 08, 2017

dinsdag, februari 07, 2017

Sykje Zoeken

                                                       
                                                      Waar staat Doarmer?

maandag, februari 06, 2017

Temjitte Tegemoet

Een beginsel van oorlogsvoering is niet erop vertrouwen dat de vijand niet komt, maar erop vertrouwen dat we gereed zijn hem tegemoet te treden; en niet erop vertrouwen dat hij niet aanvalt, maar onszelf onoverwinnelijk opstellen.
 
Sun Tzu : De kunst van het oorlogvoeren (vierde eeuw v.Chr.)

zondag, februari 05, 2017

Poerbêst Prima


 
Vandaag heeft Doarmer een nieuwe hardlooproute verkend en die zag er prima uit. Veel klimmen en dalen en steeds behoorlijk steil. Onderweg kwam hij ook nog deze steen tegen.

zaterdag, februari 04, 2017

It paad bjuster Verdwaald

Als ik besef hoe blind en ellendig de mens is, wanneer ik heel het zwijgende heelal aanschouw en zie hoe de mens zonder inzicht als een verdoolde in deze uithoek van het universum aan zichzelf is overgelaten, zonder te weten wie hem daar heeft neergezet, wat hij er komt doen, wat er van hem zal worden……….. Ik ontmoet in mijn omgeving andere mensen die qua karakter op mij lijken. Ik vraag hun of ze soms beter geïnformeerd zijn dan ik. Ze zeggen mij van niet. En dan keken deze ongelukkige verdwaalden om zich heen, zagen een paar aangename dingen, en gaven zich daaraan over en raakten eraan gehecht. Wat mij betreft, ik was niet in staat zulke bindingen aan te gaan.
 
Pascal (1623 – 1662 )
 
Mooi hoe Pascal deze “geworpenheid” in het bestaan beschrijft. Met zijn conclusie heeft Doarmer meer moeite. Waarom zou alles een doel moeten hebben? Als men daar zo’n behoefte aan heeft, dan maakt men toch zijn eigen doel. Grappig is ook , dat hij spreekt van “verdwaalden”, voor Pascal is er natuurlijk ook de juiste weg naar het doel.

maandag, januari 30, 2017

donderdag, januari 05, 2017

Berne Geboren


it famke hjit Bregje Maaike en is berne op trije jannewaris

maandag, december 05, 2016

Opkrolle Opgekruld

Waarom is het heelal zoals wij het waarnemen? Het antwoord op deze vraag is duidelijk: als het anders geweest zou zijn, dan zouden wij er niet zijn (antropisch principe)
 
Het lijkt dus duidelijk te zijn dat het leven zoals wij dat kennen alleen kan bestaan in gebieden van de ruimtetijd waarin een tijdsdimensie en precies drie ruimtedimensies niet zeer klein zijn opgekruld…….Het is goed mogelijk dat er andere gebieden van het heelal bestaan, of zelfs andere heelallen, waarin alle dimensies zeer klein zijn opgekruld of waarin meer dan vier dimensies bijna vlak zijn.

S. Hawking

zaterdag, oktober 22, 2016

Omtinken fertsjinje Aandacht verdienen

Om nu überhaupt zinvol en doelgericht egoïstisch te kunnen zijn, moeten we het standpunt van de ander hebben ingenomen, omdat we anders zijn motieven niet begrijpen en ze dus niet voor onze doeleinden kunnen misbruiken. Zonder het vermogen om even afstand te nemen van onszelf als middelpunt, zou er geen egoïsme bestaan. En daarin is ook de mogelijkheid van altruïsme gegrond. Door egoïsme wordt altruïsme mogelijk gemaakt. Er bestaat noch zuiver egoïsme, noch zuiver altruïsme. Of we het nu willen of niet, de anderen zijn zich ook bewust, streven naar bepaalde zaken en verdienen daarmee in principe al een ethisch relevante aandacht. Daarmee kunnen wij echter niet concluderen dat we alleen ethisch handelen als we als een soort Moeder Theresa zijn en ons leven opofferen voor anderen. Egoïsme is niet per se het kwaad en altruïsme is niet per se het goede. Het zijn beide aspecten van het ethisch handelen die elkaar wederzijds bepalen.
 
M.Gabriel

maandag, oktober 10, 2016

De oar De ander

In het perspectief van het idealisme kan de ander dus noch als mijn kennis constituerend noch als mijn kennis regulerend concept worden beschouwd. Hij wordt als reëel gezien en toch kan ik zijn reële verhouding tot mij niet vatten, ik construeer hem als object  en toch geeft de intuïtie hem niet prijs, ik poneer hem als subject en toch bezie ik hem als object van mijn gedachten. De idealist blijven dus slechts twee oplossingen over: ofwel het concept de ander geheel en al laten varen en bewijzen dat het voor de constituering van mijn ervaring nutteloos is, ofwel het reële bestaan van de ander bevestigen, dat wil zeggen een reële en buiten de empirie vallende communicatie tussen de bewustzijnen poneren.

Sartre   

donderdag, september 29, 2016

Om bar Beurtelings

De taal is misschien niet, zoals Aristoteles beweerde, die neutrale en gepacificeerde plek waar mensen elkaar in woorden tarten; evenmin is het, zoals de marxisten beweren, een politiek instrument waarvan onderdrukkers en onderdrukten zich beurtelings bedienen; ook is het daarom nog niet, zoals aanhangers van Foucauld zeggen, een inzet, de beslissende inzet zelfs, in de strijd om de macht. Het is werkelijk macht, de vorm zelf van de macht, volkomen gevormd uit macht tot in de eenvoudigste vormen van haar retorische wendingen.
 
Bernard-Henri Lévy

maandag, september 26, 2016

It barchje Het biggetje


 
Doarmer sil tenei buorkje. Hy hat al in barchje fan in pakesizzer krigen/ Doarmer zal voortaan het boerenbedrijf uitoefenen. Hij heeft al een biggetje van een kleinzoon gekregen

dinsdag, september 13, 2016

Reade en griene beien Rode en groene bessen

Aanvankelijk zijn kleuren gemaakt om te worden gezien door hen die zijn gemaakt om ze te zien………………Zodra er wezens waren die rode van groene bessen konden onderscheiden, konden ze ook rode robijn onderscheiden van groene smaragd, maar dat was slechts een toevallig voordeel. Het feit dat er kleurverschil is tussen een robijn en een smaragd, kan dus worden beschouwd als een afgeleid kleurverschijnsel. Waarom is de lucht blauw? Omdat appels rood zijn en druiven paars – en niet omgekeerd.
 
D. Dennett

zaterdag, augustus 20, 2016

Ûnsjoch is de beam Lelijk is de boom

We kunnen mensen niet leren zich te onthouden van oordelen; oordelen zit verankerd in de manier waarop we kijken naar de dingen. Ik zie geen “boom”; ik zie een mooie of lelijke boom. Het is zonder een grote, verlammende inspanning niet mogelijk deze kleine waardeoordelen die we aan dingen hechten achterwege te laten. En zo is het ook onmogelijk een situatie in ons hoofd te houden zonder een element van vooringenomenheid. Iets in onze menselijke aard zorgt ervoor dat we willen geloven……………………..
Schaam je er niet voor. Probeer je niet voortdurend te onthouden van oordelen – meningen vormen hoort bij het leven. Probeer je niet te onthouden van doen van voorspellingen – jazeker , na alle kritiek die ik heb gespuid op voorspellen verlang ik niet van je dat je je best doet om geen sufferd meer te zijn. Zorg er alleen voor een sufferd te zijn op de juiste plek……………..
Verlang zekerheid voor de volgende picknick, maar laat je niet leiden door voorspellingen van de overheid met betrekking tot de sociale zekerheid in het jaar 2040.
 
N.Taleb

woensdag, augustus 03, 2016

woensdag, juli 27, 2016

Risping Oogst

Wie ek it liet dat yn my kûzet

Al is myn kjessen no fan triennen wiet

’t Ferstoarne sie dat ta risping rûzet

Komt ienris op, goed wie it liet
 

D.A. Tamminga

vrijdag, juni 10, 2016

Tenein Uitgeput

 
24 september 1989, de halve marathon van Oldenzaal, 13de in 1.18.09

donderdag, juni 09, 2016

Hjir stea ik Hier sta ik


Twataligens Tweetaligheid

Doarmer las het volgende in de Volkskrant:

Fryske Nasjonale Partij: Nederlands spreken moet kunnen

Opschudding in Friesland. De Fryske Nasjonale Partij (FNP), een politieke partij in Frieland die opkomt voor de Friese cultuur, kondigde donderdag aan open te staan om de Nederlandse taal toe te laten binnen de partij. Dat zou een primeur zijn voor de FNP, want de partij communiceert alleen in het Fries  .......................................................................
Kramer erkent wel dat het thema gevoelig ligt. Zo zei de partijvoorzitter tijdens het nieuwjaar diner op een voorzichtige manier al dat op termijn het communiceren in enkel en alleen de Friese taal losgelaten moet worden. 'Daar kwamen meteen reacties op', zegt Kramer.

Die reacties heeft hij vandaag nog niet gehad. Als ze wel komen, doet hem dat niet van standpunt veranderen. 'We willen een partij zijn voor iedereen. Daar is ook aanleiding voor, want we merken dat onze achterban groeit in deze tijd. Verder willen we mensen niet uitsluiten, zoals de SGP ooit vrouwen weerde.'

Doarmer twijfelt bij het lezen van dit artikel. Hij is er natuurlijk voor, dat zo'n onderdrukte groep ook rechten krijgt, hij heeft zelf goede vrienden, die Nederlands spreken, maar men moet niet overdrijven. Nederlands bij de FNP? Vrouwen bij de SGP? Het zal wennen worden.



 

woensdag, mei 18, 2016

Begearje begeren

Nihil nos conari, velle, apetere, neque cupere, quia id bonum esse judicamus ; sed contra nos propterea, aliquid esse, judicare, quia id conamur, volumus, appetimus, atque cupimus.

Spinoza

zondag, april 24, 2016

Dizige maaitiidsgreiden Nevelige voorjaarsweiden

 
Doarmer las dit bijzondere gedicht van een onbekende dichteres uit H.


Difficilia quae pulchra

Erasmus



Wat moeten wij toch met al die vogels?

Uitgedost en opgedoft,
wiegend, dromend
door gebladerte omarmd.
Nu eens zingend op een tak
dan weer dansend
door nevelige voorjaarsweiden.
Eenzaam en in groepen
kleurrijk
en in stemmig zwart.

Wat moeten wij toch met al die vogels?

Bevrijd van zwaartekracht
kopje half in de wolken
zeilend op elke windvlaag,
reikend naar een horizon,
die geen einde is.

Wat moeten wij toch met al die vogels?

Nee......
liever blijf ik
met lome vleugels van melancholie,
aards..............
in onvervuld verlangen


vrijdag, april 08, 2016

De feint De knecht

Ach! Der Menge gefällt, was auf dem Marktplatz taugt,

Und es ehret der Knecht nur den Gewaltsamen;

An das Gőttliche glauben

Die allein, die es selber sind.
 

Hőlderlin

woensdag, maart 09, 2016

It wetterbist Het waterbeest

 
                             vind de salamander

woensdag, maart 02, 2016

Het madeliefje It finneblomke


 
Net fan’e finne,
mar út it tromke
tige allinne
it finneblomke

Oer de Lauwers Over de Lauwers

 
Doarmer heeft enkele dagen doorgebracht aan de overkant van de Lauwers. Deze rivier wordt al vermeld in de Lex Frisionum (Wet der Friezen) uit ca. 790. In deze wet worden de straffen opgesomd voor de meest uitlopende overtredingen. De volgende bepaling gold voor het gebied over de Lauwers:
 

Hoc trans Laubachi
 
De honore templorum
 
Qui fanum effregerit, et ibi aliquid de sacris tulerit, ducitur ad mare, et in sabulo, quod accessus maris operire solet, finduntur aures eius, et castratur, et immolatur Diis quorum templa violavit.
 
 
 
Dit geldt aan gene zijde van de Lauwers.
 
Van de eer der tempel
 
Wie in een heiligdom inbreekt en daar een van de heilige voorwerpen wegneemt, wordt naar de zee gevoerd, en op het zand, wat door de vloed bedekt wordt, worden zijn oren gekloofd, en wordt hij gecastreerd en ten offer gebracht aan de god, wiens tempel hij onteerde
 
 
U kunt wel nagaan, dat Doarmer zich verre van elke tempel heeft gehouden.

donderdag, februari 11, 2016

Beëagje Beogen

De wijsbegeerte heeft geen bescherming of aandacht of sympathie van de massa nodig. Zij doet steeds haar aanschijn van volkomen nutteloosheid goed uitkomen, en daardoor behoedt zij zich voor alle onderworpenheid aan de gemiddelde mens……… Indien zij zonder enige omslag iemand van nut kan zijn, verheugt zij zich daarover, uit louter menselijk medegevoel, maar zij ontleent haar bestaan niet aan het nut voor anderen, zij beoogt of verwacht dat ook niet.
 
José Ortega y Gasset

Alteraasje oan'e kaai Ontsteltenis aan de kade


donderdag, december 31, 2015

Fernuverje Verwonderen

Vanmiddag loopt Doarmer een 5km wedstrijd in het dorp D. Voor hem een goede manier om 2015 af te sluiten en hij hoopt zich ook volgende jaar weer in het leven te kunnen storten d.w.z. dansend op het gladde ijs van menselijke gedrag natuurlijk zonder waardeoordeel, maar reagerend op gebeurtenissen en deze ook veroorzakend en niet in de laatste plaats waarnemend in verwondering.

woensdag, december 30, 2015

maandag, december 21, 2015

zaterdag, oktober 31, 2015

donderdag, oktober 29, 2015

De fjoertoer en de hurdrider De vuurtoren en de schaatser

 
Doarmer was een tijdje geleden op Skylge, alwaar hij zich met hardlopen, wandelen, fietsen en lezen heeft beziggehouden. Hij kwam de meest fraaie namen tegen, zoals een water, dat het "Hedredersplak" heette en natuurlijk de vuurtoren
 


vrijdag, oktober 02, 2015

Lân Land


Djoeie Stoeien


Frosk en fisk djoeie
yn’e brekbere waarmte
fan’e hjerstsinne

zaterdag, september 26, 2015

De betinking De herdenking

 
Hjoed is de betinking en binne ek likernôch in heal miljoen wurden oerset.

zondag, september 20, 2015

Befiemje Doorgronden

Vandaag heeft Doarmer, samen met F. een halve marathon gerend. Voor de start was ook pater de Bree aanwezig om zijn zegen te geven en het gerucht gaat, dat de pater later ook zelf heeft gerend in een poging de vele aanwezige zondaars in te halen en vervolgens te vermanen voordat het voor hen te laat is. Het schijnt, dat sommige vluchtende zondaars op deze manier dankzij de pater toptijden gelopen hebben. Tja, de wegen blijven ondoorgrondelijk.

zaterdag, september 12, 2015

zondag, september 06, 2015

zondag, augustus 23, 2015

Ree Bereid

Ik ben bereid, Hylas, de waarheid van mijn notie te toetsen aan het gezonde verstand van de mensheid. Vraag aan de tuinman waarom hij denkt dat die kersenboom daar in de tuin bestaat en hij zal antwoorden: omdat ik hem zie en voel; kortom, omdat hij hem met zijn zintuigen waarneemt. Vraag hem waarom hij denkt dat er geen sinaasappelboom staat en hij zal zeggen: omdat ik hem niet waarneem. Hij noemt datgene wat hij met zijn zintuigen waarneemt iets werkelijks en zegt dat het is of bestaat: maar van iets wat niet waarneembaar is zegt hij dat het geen bestaan heeft.
 
Berkeley (1685 – 1753)

Volgens deze bisschop is “ zijn waargenomen worden”. Een prachtig idee, maar toch blijft Doarmer bovenstaande woorden merkwaardig vinden voor een bisschop.

zaterdag, augustus 15, 2015

zondag, augustus 09, 2015

woensdag, juli 29, 2015

zaterdag, juli 25, 2015

Eazje Stortregenen

 
Hjoed wie Doarmer oan it hurddraven lâns de Rhein, it wie droech, der stie net in soad wyn en hy kaam in protte oare dravers tsjin, mar ynienen begûn it te eazjen. Komselden hat Doarmer sa wiet west yn sa koarte tiid.

Vandaag was Doarmer aan het hardlopen langs de Rhein, het was droog, er stond niet veel wind en hij kwam nogal wat andere hardlopers tegen, maar plotseling begon het te hozen. Zelden is Doarmer zo nat geweest in zo korte tijd.

dinsdag, juli 14, 2015

Boartlik Speels


Een haiku:
Elfenbank op schors
zo’n speels ontsproten zwam
een welkome gast

vrijdag, juli 10, 2015

Nuet Tam

Want jæ habbe tuwzenerhânne smaed-huinjen lye motten, in jearm folle miele yn’t ænsichte spye litten. In hoe gemiensem dat se ææck meye prince lyckje to wezzen, lyckwol binne se immen dy ien forschoerrende lieuwe trog greate lysemheite, folle kardjen in troeteljen mack macke habbe, in dy salme ninter tyd ytten jaene, æf de hân, mei ængste oerbeck hellje, gruwjende altyd gryppe to wirdden
 
Gysbert Japix (1603-1666)
Oersetting:
Want hja hawwe tûzenfâld húnjen ferneare moatten en har hieltyd wer yn it oantlit spuie litten. En hoe eigen hja ek mei mei de foarst lykje te wêzen, lykwols binne hja dyjingen dy’t in ferskuorrende liuw  troch grutte duldsumens , folle kaardzjen en ompopkjen nuet makke hawwe, en dy’t nea iten jaan sille , of hja helje eang de hân oerbek, altyd deabenaud grypt te wurden.

donderdag, juli 09, 2015

Oer in eilân Over een eiland


Van Wikipedia:
 
Het Amelands is een Nederlands dialect dat gesproken wordt op Ameland. Het is een dialect met een overwegend Nederlandse woordenschat en een grotendeels Friese grammatica. Generisch is het een vorm van Stadsfries, evenals het op Terschelling gesproken Midslands. Ofschoon de vier Amelandse dorpen ieder hun eigen spraak hebben zijn de dialecten onderling moeiteloos te verstaan. De belangrijkste verschillen bestaan tussen de tongvallen van Hollum en Ballum enerzijds en Nes en Buren anderzijds. Een opvallend verschil met het Stadsfries en Fries van de vaste wal is de begincluster sch-, niet sk-, die men vreemd genoeg overigens ook in het Terschellingse en Schiermonnikoogse Fries aantreft.

Waarom juist Ameland in de achttiende eeuw verhollandst is en Terschelling niet, terwijl Ameland een vrij eiland was en Terschelling bij Holland behoorde, is niet duidelijk. Waarschijnlijk heeft de Hollandse handel een taalverandering op Ameland teweeg gebracht. Ook het Stadsfries dat werd gesproken door de eeuwenlang heersende adellijke familie Van Cammingha moet grote invloed hebben gehad op het Amelands. Het Bildts, een Hollands dialect, kan ook van invloed zijn geweest op het Amelands en vice versa. Eeuwenlang heeft de voorname veerpont tussen Ameland en het vasteland gevaren, van Zwarte Haan naar Ballummerbocht. Het is onbekend in hoeverre Hollandse dialecten en het Nederlands invloed hebben gehad op het Amelands. Het dialect is van alle Nederlandse waddendialecten veruit het levendigste: het wordt volgens recente studies nog door 85% van de jongeren gesproken.

Het Amelandse dialect bevat Ingveoonse invloeden en wordt gerekend tot de Friso-Frankische dialecten, net als het West-Fries, Bildts en het Stadsfries
 

zondag, juli 05, 2015