Earmhertich bealgje Zielig zwoegen

Vandaag gaat Doarmer naar de stad E. om ruim 21km af te leggen. Ja, het leven is niet alleen een pretje, zoals sommige mensen schijnen te denken, er moet ook iets gedaan worden en Doarmer doet dat op zijn eigen manier, een ander maakt studiewijzers of voert actie voor zeehonden of zielige mensen of zo. Het wordt hem bovendien niet gemakkelijk gemaakt, want hij moet in het achterste vak starten. Ja, het is niet altijd eerlijk verdeeld en soms droomt Doarmer ervan, dat het hem ook eens een keer meezit en het geluk hem toelacht.

It docht fertuten Het heeft resultaat

De belangrijkste theorieën die in de moderne ethiek opgang doen, kan men in twee soorten verdelen : de resultaatstheorieën en de intentietheorieën. De resultaatstheorieën kijken bij de zedelijke beoordeling van menselijke handelingen vooral naar het resultaat van die handelingen….. De intentietheorieën beoordelen de daad niet naar het resultaat, maar naar de intentie.

G.Koek

Immanuel Kant is een vertegenwoordiger van die laatste theorie, voor hem is “de goede wil” essentieel . Maar, denkt Doarmer, die goede wil, dat is nog niet zo gemakkelijk, goedwillende idealisten kunnen heel wat ellende aanrichten en moet je ze dan toch positief beoordelen, omdat hun bedoelingen “goed” waren en los je daarmee het probleem “wat is goed? “ wel op? Doarmer heeft een grote waardering voor de kentheorie van Kant , maar met diens categorische imperatief “handel zo, dat de stelregel van uw wil steeds tegelijk als beginsel van een algemene wetgeving zou kunnen gelden” kan hij niet uit de voeten. Sommige lieden hebben nu eenmaal merkwaardige plannen met deze aarde en bovendien heeft Doarmer zo zijn bedenkingen over de eerlijkheid , waarmee men zichzelf en die zogenaamde goede wil bekijkt. Ook de resultaatstheorieën hebben iets willekeurigs in zich en misschien is het wel zo, dat wij maar iets doen en of het goed is, hangt af van Zijn genade.

Lykbetsjuttend Gelijkbetekenend

Die einzige Welt, welche Jeder wirklich kennt und von der er weiß, trägt er in sich, als seine Vorstellung, und ist daher das Centrum derselben. Deshalb eben ist Jeder sich Alles in Allem; er findet sich als Inhaber aller Realität und kann ihm nichts wichtiger seyn, als er selbst. Während nun in seiner subjektiven Ansicht sein Selbst sich in dieser kolossalen Größe darstellt, schrumpft es in der objektiven beinahe zu Nichts ein, nämlich zu ungefähr 1/1000000000 der jetzt lebenden Menschheit. Dabei nun weiß er völlig gewiß , daß eben jenes über Alles wichtige Selbst, dieser Mikrokosmos, als dessen bloße Modifikation oder Accidenz, der Makrokosmos auftritt, also seine ganze Welt, untergehn muß im Tode, der daher für ihn gleichbedeutend ist mit dem Weltuntergange.

Arthur Schopenhauer

Later zal Ludwig Wittgenstein het nog radicaler en zeker korter zeggen , namelijk “meine Welt ist die erste und die einzige”. De wereld is ontstaan bij je geboorte en gaat samen met jou ten onder. Deze opvatting heeft nogal wat consequenties , vooral als men de wereld vanuit historisch perspectief wil bekijken.

De brûnzen skoech De bronzen schoen

Gearstreame Confluentes

D’eintsjes yn’t lizich wiet

Fjouwerfâldich Viervoudig

In eerste aanleg is de wereld dus voorstelling. De wereld, met andere woorden, is wat zich in de ervaring van een subject voordoet………Schopenhauer begint met een idealistische positie in te nemen. Idealisme is de visie dat de materiële objecten die we waarnemen voor hun bestaan en ordening afhankelijk zijn van het kennend subject. Hij noemt zijn eigen positie “transcendentaal idealisme”, een term die hij ontleent aan Kant, maar hij benadrukt tevens zijn verwantschap met Berkeley, omdat hij in de stelling van de laatste, namelijk “zijn is waargenomen worden”, een eerste glimp ziet van de waarheid in het idealisme. Kants bijdrage bestaat daarin dat hij verklaart hoe het waargenomene een wereld van objecten vormt als deze gestructureerd is door de noodzakelijke regels van ruimte, tijd en causaliteit. Schopenhauers opvatting van de wereld van empirische objecten is die van De viervoudige wortel: empirische objecten bestaan uit materie, die verschillende delen van ruimte en tijd vullen, die in causale wisselwerking met andere, soortgelijke , delen staan. Zijn idealisme zegt echter dat zonder het subject van de ervaring al die objecten niet zouden bestaan.

C. Janaway over Schopenhauer

“Die Welt ist meine Vorstellung“, zo begint Schopenhauer zijn werk „Die Welt als Wille und Vorstellung“. Met de hier boven beschreven Vorstellung van Schopenhauer kan Doarmer heel goed leven. De “Wille” is echter niet de positieve, opbouwende wil zoals later bij Nietzsche, maar het is een “blinde levenswil” , die eigenlijk alleen wil overleven en die er niet voor terugschrikt zichzelf in de staart te bijten en ons bestaan tot een hel maakt. Als de eendagsvlieg Doarmer zich echter de wereld voorstelt, ziet deze er toch veel mooier uit. Misschien is schoonheid wel een illusie, maar datzelfde kan men ook van “it nearzige”, het naargeestige zeggen.

Wettersigge Waterkant

De swannen fan’e Eksosche Aa

Eltse dei moetsje hja inoar,
de swannen en de doarmer.
Âlde freonen op distânsje,
steatlike wite skûten
driuwend yn in nei-oan ûnferoarlik no
swiid troch in striidhaftige skientme.
Oan'e wettersigge draaft de doarmer
en besiket yn kadâns
de swiertekrêft te skouderjen.
En fansels boartet de twirre
ûndogens mei de weagjes.

Oersetting:

De zwanen van de Eksosche Aa

Elke dag ontmoeten zij elkaar
de zwanen en de doler.
Oude vrienden op distantie,
statige witte schuiten
drijvend in een bijna onveranderlijk nu
imposant door een krijgshaftige schoonheid.
Aan de waterkant rent de doler
en probeert in cadans
de zwaartekracht te negeren.
En natuurlijk speelt de dwarrelwind
ondeugend met de golfjes.

In suterige samling Een schamele verzameling

Men hoort regelmatig zeggen dat niets zo vrij is als het denken; en het zou mooi zijn als dat zo was, maar in verscheidene gevallen zal het tegenovergestelde waar blijken te zijn. Er zijn veel gevallen waarin niets koppiger en tomelozer is dan onze gedachten; ze laten zich niet voorschrijven welke objecten ze moeten volgen en evenmin laten ze zich afleiden van de objecten waaraan ze zich eenmaal vastgehecht hebben, maar sleuren een mens met zich mee achter de ideeën aan die ze op het oog hebben, wat hij er ook tegen doet….. hoe moeilijk is het een geest er toe te brengen, die door een dertig of veertig jaar oude gewoonte verschrompeld is tot een schamele verzameling vanzelfsprekende en algemene ideeën, zich zelf overvloediger te bevoorraden en kennis te nemen van ideeën die rijker materiaal voor zinvolle beschouwingen zouden verschaffen.

John Locke (1632 – 1704)

Ynwreaun Ingewreven

Als een parel in de modder wordt gegooid
daalt haar waarde niet.
En haar waarde stijgt niet
als ze met balsemolie ingewreven wordt;
in de ogen van de eigenaar behoudt zij haar waarde.

Een ezel die een molensteen ronddraaide,
legde al lopend honderd mijl af.
Toen hij werd losgemaakt
merkte hij dat hij nog steeds op dezelfde plaats was.

Er zijn mensen die veel reizen maken
zonder dichter bij enige plek te komen.
Wanneer de avond hen overvalt,
hebben ze nog geen stad of dorp,
geen schepsel of iets anders uit de natuur,
geen macht of geen engel,
gezien.
De ongelukkigen hebben zich vergeefs ingespannen.

Uit het evangelie volgens Filippus ( een apocrief “gnostisch” evangelie )

Het waren interessante lui, die gnostici. Ze hebben het niet gered , misschien omdat hun interpretatie van het christendom iets te hoog gegrepen was voor de massa. Doarmer kan zich wel vinden in bovenstaande boodschap, want een parel blijft een parel , "wie als gulden gemaakt is, kan niet als stuiver uitgegeven worden", zegt een oud volk. Ook die tweede, "wanneer de avond hen overvalt", wat hebben ze dan met hun leven gedaan? Studiewijzers gemaakt of zo?

De foalle Het veulen

Doarmer heeft de “gearkomste fan ‘e sibben” weer overleefd in het heuvelige land G. , waar hij o.a een pas geboren veulentje zag en een reclamebord met een lid van de clan.

Hichte en delte Hoogte en laagte

Vandaag vertrekt Doarmer naar het heuvelige land G., “dêr’t Reaklif sa swietkes lonket yn ‘e jûntiidssinneskyn”. Hij heeft namelijk een gathering of the clan en daarom neemt hij ook zijn ceremonieel zwaard mee.

Kriich en leffens Strijd en lafheid

Maar waarom overkomen de goede mens de tegennatuurlijke dingen en valt de slechte mens ten deel wat in overeenstemming met de natuur is? Hoe kan men hier spreken van een eerlijke verdeling?..........Het is toch voorwaar onbetamelijk dat de goede mensen slaven zijn en de slechte mensen meesters.......De natuurwet zegt immers dat men zich uit de krijg redt door dapper te zijn en niet door te bidden. Zo haalt men ook geen vruchten van het land door te bidden, maar door het land te bewerken en blijft men ook niet gezond als men zich niet om zijn gezondheid bekommert…….. Derhalve zou de voorzienigheid toch wel erg onzorgvuldig optreden , als ze het kwaad werkelijk de boventoon zou laten voeren. Slechte mensen zijn echter alleen aan het bewind bij de gratie van de lafheid van hun onderdanen: dat is immers rechtvaardig en het tegendeel niet.

Plotinos (204-270)

De toer fan S. De toren van S.

hynders yn it grien - paarden in het groen

Stribje, lije en doarmje Streven, lijden en dolen

Tot leven gewekt in de nacht van de bewusteloosheid, treft de wil zichzelf aan als individu in een eindeloze en grenzenloze wereld, te midden van talloze individuen, die allemaal streven, lijden en dolen; en als in een bange droom keert hij haastig terug naar die vroegere bewusteloosheid. Tot dat moment zijn zijn wensen echter onbegrensd, zijn uitspraken onuitputtelijk, en elke vervulde wens creëert weer een nieuwe……. Alles in het leven wijst erop dat het aardse geluk gedoemd is verijdeld of als illusie ontmaskerd te worden.

Zo ziet het leven van vrijwel alle mensen eruit; ze willen, ze weten wat ze willen en ze streven ernaar, met genoeg succes om hen te behoeden voor vertwijfeling en met genoeg mislukkingen om hen te behoeden voor verveling en haar gevolgen.

Schopenhauer

Het is geen vrolijke jongen, onze Arthur. Het bestaan is geen pretje. De "levenswil" is blind en doet eigenlijk maar wat. Nietzsche, die eerst een grote bewondering voor Schopenhauer had, zal zich later duidelijk distantiëren en een positieve boodschap over het leven de wereld insturen.

Yn'e hollen fan oaren In de hoofden van anderen

Dy't himsels weismyt, wurdt troch in oar net opkrigen

Een bestaan waarvan de waarde afhankelijk is van hoe het zich in de ogen van anderen voordoet, zou trouwens niets dan ellende opleveren; maar precies zo zou het leven van een held of van een genie er uitzien indien de waarde ervan in de roem bestond, dat wil zeggen in de bijval van anderen. Het is immers eerder zo, dat elk wezen omwille van zichzelf bestaat en daarom ook in de allereerste plaats in zichzelf en voor zichzelf. Wat iemand is, in welke concrete zin dan ook, dat is hij in de allereerste plaats en hoofdzakelijk voor zichzelf: en als het in dat opzicht niet veel waard is, dan kan het in geen enkel ander opzicht veel voorstellen…… Bovendien vormen de hoofden van de massa een te ellendig toneel dan dat zich daar het ware geluk zou afspelen.

Schopenhauer

Wiuwe Wuiven

Het ervaren van onafhankelijke werkelijkheid, niet gehinderd door een bepaald gezichtspunt of vooringenomen standpunt, met een onbeperkt scala aan ervaringen…….. dat zou gelijk staan aan het ontdekken van de stoel-zoals-hij-zelf-is. En met al onze kennis zijn we daar nog ver van verwijderd. Kan het gezichtspunt waarvan we uitgaan invloed hebben op wat we ontdekken? Je hoeft niet te geloven dat alles op elk niveau zo onzeker is als op kwantumniveau om in te zien dat dit inderdaad mogelijk is. Ook hoef je niet te geloven dat een bepaald gezichtspunt de objectieve werkelijkheid verandert………. Keuzes veranderen de objectieve werkelijkheid niet, maar ze bepalen voor een deel wat we als werkelijkheid ervaren en welk wetenschappelijk resultaat te voorschijn zal komen. Sommige kritische lieden geloven dat het resultaat “kennis” is die totaal niet is gebaseerd op de objectieve werkelijkheid. Moeten we een dergelijke sceptische houding serieus nemen? Misschien in zoverre dat we heel goed moeten kijken naar “hoe wij kijken”.

K.Ferguson

Kant zei dat wij nooit “ das Ding an sich “ kunnen kennen, maar dat wij ons altijd bezig houden met de “Erscheinungen”. Berkeley zei radicaal , dat iets er pas is als het wordt waargenomen. Wij kijken natuurlijk als mensen naar alles, wij zijn beperkt door onze zintuigen en misschien kijken wij alleen naar die dingen, die wij willen zien. Misschien zien wij in de kosmos regelmaat en wetten,maar is de kosmos an sich een grote chaos. Waarom is de tijd voor ons niet omkeerbaar, eigenlijk is daar op zich niets tegen? En zoals Dawkins zegt, het is statistisch mogelijk dat een marmeren beeld naar ons wuift, de moleculen moeten gewoon één kant op bewegen.

Om utens In den vreemde

Oh ja 't is wier,ik fiel my hjoed
Hiel oars as oars, begryp my goed
Myn hûs stie oeral op'e wrâld
Gjin plak dêr't ik sa fan hâld

Ik stiel herten, die oaren sear
Makke freonen, ferlear in pear.
De lêste dagen bin ik bang
Dat ik sa nei dy ferlang.

Ik sil dy sizze dat ik grutsk bin
En myn tinzen stean hiel ticht by dy
Fryslân do ropst my, ja ik wol nei hûs
En soe ik ea in frjemde wurde
En dyn grûn fielt net mear as fan my
Fryslân o Fryslân ik longerje nei dy

O Fryske grûn, do joechst my brea
De griene greiden, de rook fan hea
Dyn loften wyld, dyn marren wiid
Dat is myn byld fan dy tiid

Fertel ferhalen,sjong fan dyn grûn
It is wêr't eartiids myn libben begûn
't Ferwûndert my hoe as it kin
Dat ik mysels hjoed net bin

Ik sil dy sizze dat ik grutsk bin
En myn tinzen stean hiel ticht by dy
Fryslân do ropst my, ja ik wol nei hûs
En soe ik ea in frjemde wurde
En dyn grûn fielt net mear as fan my
Fryslân o Fryslân ik longerje nei dy

Njoggentsjinhûndertnjoggenennjoggentich

In 1999 liep Doarmer de marathon van Berlijn. Na afloop was hij zo stijf, dat hij een tijdlang als standbeeld heeft gewerkt in het park bij Schloss Sanssouci in Potsdam. Overigens als u dat jaartal in de taal van Doarmer kunt uitspreken, dan houdt niets u meer tegen.

Langstme Verlangen

Ik zei dat de wereld absurd was en ik liep daarmee op de zaak vooruit. De wereld is in zichzelf niet redelijk, dat is alles wat men erover kan zeggen. Absurd is echter de confrontatie van het irrationele en het hevige verlangen naar klaarheid, dat in het diepste innerlijk van de mens op antwoord wacht.

Albert Camus

De feralterearre bodder De beteuterde zwoeger

Van jongs af aan af is Doarmer een harde werker geweest, dat zit nu een keer in hem. Vroeger zag je hem ook nooit zonder zijn “skeppe”, want er was altijd wel iets te doen en samen met zijn “pake” heeft hij heel wat grond verzet. Op een goede dag wilde iemand deze ijver eens op de foto vastleggen, maar dat wilde Doarmer niet , hij is een stille zwoeger, en dus rende hij weg. Vlak voor de deur kreeg de fotograaf hem alsnog te pakken, vandaar die iets beteuterde blik op de bovenste foto. Later heeft hij zijn drang tot werken wat meer onder controle gekregen ( zie onderste foto).

Op jins brea krije Op zijn brood krijgen

Wat mensen gewoonlijk het lot noemen, is meestal alleen maar de som van hun eigen stomme streken…… Want ook al zouden we voor onze gemene streken pas in het hiernamaals hoeven te boeten, onze stomme streken krijgen we hier in deze wereld al op ons brood…. Niet hij die grimmig, maar hij die wijs uit zijn ogen kijkt ziet er afschrikwekkend en gevaarlijk uit, want het lijdt geen twijfel dat het menselijk brein een afschrikwekkender wapen is dan de klauwen van een leeuw….. Naast wijsheid is moed een voor ons geluk essentiële eigenschap.

Schopenhauer

Njoggenresom Met zijn negenen

Het meest lijken wij nog op kegels. In families, van negen ongeveer, zet men ons neer. Kort en houterig staan wij daar dan, met onze medekegels weten wij niets te beginnen. De klap die ons omver moet werpen, is lang tevoren uitgestippeld; stompzinnig wachten wij af; wij sleuren in onze val zoveel kegels mee als wij maar kunnen, de klap geven wij aan hen door, de enige aanraking die wij hun in een zo kortstondig bestaan gunnen. Men zegt, dat we weer overeind gezet worden. Maar als dat zo is, dan zijn wij in het nieuwe leven weer precies hetzelfde; alleen hebben wij onder de negen, binnen de familie, van plaats gewisseld, en zelfs dat niet altijd, en houterig en stompzinnig wachten wij weer op de oude klap.

Elias Canetti

Dizich Wazig

Wetenschappers begrijpen nog steeds niet volledig waar en hoe de omslag plaatsvindt, hoe en waarom de wereld van de kwantumonzekerheid overgaat in de wereld van het gezond verstand die we dagelijks ervaren. Ze kunnen ons niet vertellen hoe groot het aandeel van de menselijke waarneming is bij deze overgang , hoeveel “interpretatie” door de menselijke geest nodig is voor de transformatie, in hoeverre we zien wat we verwachten te zien in plaats van dat wat er werkelijk is. We weten dat we alles wat om ons heen gebeurt niet direct ervaren. Onze vijf zintuigen vormen ons enige contact met de buitenwereld en er is een heleboel nieuws dat ze niet doorgeven……. Wat gebeurt er nog meer om ons heen? Veronderstel dat het heelal in werkelijkheid een zinloze plaats is, anarchistisch, zonder betekenis, zonder orde en regelmaat, zonder richting zowel in ruimte als in tijd. Bestaat de mogelijkheid, dat de werkelijkheid zo is? En als dat zo is, waarom zien we dan zo’n hoop regelmaat?

K. Ferguson

Ferguson oppert de mogelijkheid dat onze hersenen zo geëvolueerd zijn, dat ze patronen zien, waar eigenlijk geen patronen zijn en dat dit vermogen ons een “evolutionair” voordeel heeft gegeven. Wij zouden dus geleerd hebben een kwantumwazigheid te interpreteren als een stoel.

Moude Mul

Doarmer las op het internet een Platduits gedicht en hij heeft geprobeerd het eerste gedeelte in het Fries te vertalen.

'k Wille in 't veurjaor in de weide lopen,
de bonte weide van mien Achterhookse land,
gael van de peerde- en paers van de pinksterblomen,
met kroos en dotterblomen an de waterkant.

'k Wille in de zommer in de zonne zitten,
dee schient ovver mien Achterhookse land,
waor de beeste staot te dreumen in de weide,
een peerd de kaore trok deur 't mulle zand.

'k Wol yn’e maaitiid yn’e greide rinne,
de bûnte greide fan myn Westfaalske lân,
giel fan’e hynste- en pears fan’e stiselblomkes,
mei kroas en lytse plompen oan’e wettersigge.

‘k Wol yn‘e simmer yn’e sinne sitte,
dy’t skynt oer myn Westfaalske lân,
der’t de bisten stean te dreamen yn’e greide,
in hynder de karre lûkt troch it moude sân.

Tsjoenders Tovenaars

Doarmer las in de krant dat de H.Vader bij zijn bezoek aan Angola gewaarschuwd heeft tegen heksen en tovenarij. Doarmer is het hier helemaal mee eens, want je hebt van die mensen die beweren dat ze wijn in bloed kunnen omtoveren of behekst water sprenkelen en dan krijg je een gekkenboel.

Antroposintrysk Antropocentrisch

Het “antropisch principe” is waarschijnlijk het sterkste argument voor de stelling dat we het heelal nooit kunnen waarnemen vanuit een ander dan een bevooroordeeld principe en dat ons gezichtspunt bepaalt wat we ontdekken. Het principe suggereert dat we het heelal ervaren zoals het is omdat wij bestaan. Dit is een iets andere manier om te zeggen dat als het heelal anders was geweest, we niet hier zouden zijn om het op te merken. We zien de waarden van de lading van het elektron, de sterkte van de zwaartekracht en de kosmologische constante zoals ze zijn, omdat wij er niet zouden zijn om deze waarden waar te nemen als ze anders waren geweest. We zouden onmogelijk een verzameling waarden kunnen waarnemen die erg verschillend was van wat we daadwerkelijk waarnemen. Dit gezegd hebbend, kun je je afvragen of we eigenlijk wel iets gezegd hebben. Sommige wetenschappers en filosofen houden vol dat we met dit alles niets gezegd hebben.

K.Ferguson

De betsjutting De betekenis

Daarom treffen dezelfde uiterlijke gebeurtenissen of omstandigheden ieder op een geheel andere wijze, en leeft een ieder, ook al is zijn omgeving dezelfde, toch in een andere wereld. Want alleen met zijn eigen voorstellingen, gevoelens en wilsuitingen heeft hij direct te maken. De dingen buiten hem hebben slechts in zoverre ze als aanleiding fungeren invloed op hem. De wereld, waarin iemand leeft, hangt in de allereerste plaats af van de manier waarop hij haar opvat en richt zich dus naar de verscheidenheid der geesten: hiervan is afhankelijk of de wereld arm, onbeduidend en vlak, ofwel rijk, interessant en betekenisvol zal uitvallen.

Schopenhauer

Hearre en sjen Horen en zien

Wij doen een gezichtsgewaarwording op, wanneer lichtgolven het oog bereiken, en een gehoorsgewaarwording, wanneer geluidsgolven het oor bereiken. Er is geen enkele reden om aan te nemen, dat lichtgolven enige overeenkomst vertonen met de ervaring, welke wij “iets zien” noemen, of geluidsgolven met die van het “iets horen”……….Een andere moeilijkheid hangt samen met de tijd. Wij zien en horen op dit ogenblik, maar wat wij thans zien en horen, gebeurde enige tijd geleden. Wanneer wij een ontploffing zowel zien als horen, zien wij haar eerst, en horen haar pas later. Ook al zouden wij aannemen, dat de meubels van onze kamer precies zijn, zoals zij er uit zien, kunnen wij dit niet aannemen van een nevelvlek op een afstand van miljoenen lichtjaren, waarvan het licht, dat ons thans bereikt, zijn uitgangspunt heeft verlaten voor er van enig menselijk leven sprake was. En het verschil tussen de nevelvlek en onze meubels is er slechts een van graad.

Bertrand Russel

Wij horen en zien alleen het verleden, want de licht- en geluidsgolven zijn altijd enige tijd onderweg voor zij ons bereiken. Als Doarmer het bovenstaande leest, realiseert hij zich weer hoe actueel Berkeley eigenlijk is. Als de lichtgolven van die verre sterren nooit een oog treffen, worden ze ook nooit “gezien” en wat zijn ze dan?

Foartsjirmerij Visioen

Hjoed binne de loften maaitiidsblau
as har eagen ,
betsjoend troch in leafdesliet
en de lêste bewinterjende blêden
twirkje yn in dûnsjende wyn,
wylst in hoeden sinne
it winterbleke oantlit befielt,
foartsjirmerij fan in simmer.

Jerne Gaarne

Wie weet diep te zijn, streeft naar helderheid; wie voor de menigte diep wil schijnen, streeft naar duisterheid. Want de menigte houdt alles voor diep, waarvan zij de bodem niet kan zien: zij is zo vreesachtig en begeeft zich zo ongaarne te water.

Nietzsche

De bernetiid De kindertijd

Ik nodig u uit een ervaring uit de kindertijd te herinneren, die u zich nog helder voor de geest kunt halen, die u nog kunt zien, kunt voelen, misschien zelfs kunt ruiken, alsof u er echt bij was. Al met al was u er destijds ook bij, ja toch? Hoe zou u zich het voorval anders kunnen herinneren? Maar ik heb sensationeel nieuws voor u : u was daar helemaal niet. Geen enkel atoom dat zich vandaag in uw lichaam bevindt, was erbij toen die gebeurtenis plaatshad….. Materie stroomt van de ene naar de andere plaats, en komt tijdelijk samen om uw lichaam te vormen. Dus wat u ook bent, u bent niet het spul waarvan u bent gemaakt.

S.Grand

Of het voor elk atoom opgaat, is de vraag, maar het idee is hoe dan ook interessant. Wij hebben een soort "golfkarakter".

It boartersplak De speelruimte

Heidegger spreekt over de tendens van het bestaan om voor zichzelf de afgrond van het niets te verbergen en zich binnen een schijn van zekerheid en geborgenheid in slaap te wiegen. De angst slaapt, zegt hij. Daartegenover wekt hij op tot het vermetele bestaan dat kiest voor de gevaarlijke speelruimte van de vrijheid. Je moet door de angst zijn heengegaan voordat je de kracht hebt je los te rukken van de afgoden die iedereen heeft en waar iedereen telkens weer naar terugsluipt.

Safranski

Doarmer heeft lang geleden een gedichtje geschreven, dat begon met de woorden:
Sjoch dizze nije doarmer
troch de dream,
tsjoend út it twiljocht,
sykjend nei it eigen fjoer

Vertaling:
Zie deze nieuwe doler
door de droom,
getoverd uit de schemering,
zoekend naar het eigen vuur

Die schemering, het Niets, blijft aanwezig, ook al “zijn” wij en ook al proberen wij om het te vergeten met behulp van onze afgoden zoals werken, vergaderen, studiewijzers etc.

De kar De keuze

Damasio betoogt dat het proces van rationeel kiezen doordrenkt is met emoties……. Volgens Damasio scheppen de hersenen talloze somatische markeringen – gevoelens van aantrekking of afstoting die de hersenen helpen bij hun berekeningen door veel van de mogelijke voorhanden keuzes kort te sluiten …… Somatische markeringen maken een beslissing aanzienlijk gemakkelijker door aan bepaalde uitkomsten een emotionele reactie te koppelen en verdere rationele beschouwing van het alternatief uit te sluiten…….Mensen handelen vaak tegen hun materiële eigenbelang in, uit woede omdat iemand anders een gekoesterde norm heeft overtreden of uit schuldgevoel als ze zelf een norm hebben overtreden.

Fukuyama

Antonio Damasio is een neuroloog, die o.a. het boek “Descartes’Error: Emotion, Reason and the Human Brain” heeft geschreven.

Dwaande bezig

Der dagen dagst nadert weer en als enthousiast lid van de plaatselijke Oranjevereniging is Doarmer al druk bezig om allerlei activiteiten te organiseren.

Dei sân Dag zeven

Als dan echter op de zevende dag God van al zijn werken gaat rusten, mogen we dat vooral niet op een kinderlijke manier zo verstaan dat God zich bij zijn werkzaamheden zou hebben ingespannen; Hij die sprak en het werd, sprak met een geestelijk en eeuwig woord, niet met een klinkend en tijdelijk.

Augustinus

Het woord was geestelijk en klonk niet volgens Augustinus.Er werd dus ook niet een bepaalde taal gesproken. Hierover heeft Doarmer wel andere opvattingen gehoord!!!!

De folsleine seis De volmaakte zes

Als er wordt verteld dat de werken van de schepping voltooid zijn door een zesvoudige herhaling van dezelfde dag, dan gebeurt dat vanwege de volmaaktheid van het getal zes, niet omdat God een tijdsverloop nodig zou hebben gehad – alsof Hij niet alles ineens had kunnen scheppen, waarna het geschapene door zijn regelmatige bewegingen de tijden had gevormd – maar omdat door het getal zes de volmaaktheid van zijn werken wordt betekend. Zes is namelijk het eerste getal dat vol wordt gemaakt door zijn eigen delen, dat wil zeggen door zijn zesde deel, zijn derde deel en zijn helft, respectievelijk één, twee en drie, die bij elkaar opgeteld zes geven.

Augustinus

Zes is het volmaakt getal zegt Augustinus en Doarmer vindt daarom ook dat het onderw.volk wel wat meer waardering mag tonen voor leerlingen, die “voor een zesje werken”.

De bruorren De broers

Vanmiddag is Doarmer in een buurdorp geweest en hij kwam daar allemaal mensen uit het heitelân tegen , die hij kende , zelfs de tillevyzje was meegekomen. De jongeman op bovenstaande foto nam deel aan een wedstrijd in het buurdorp en op de foto is te zien, dat hij het na de wedstrijd ook nog druk had. Zijn broer Herre deed ook mee, zie bovenste foto.

Bibleteek Bibliotheek

Van het internet:

Prijsuitreiking Willem Wilmink Dichtwedstrijd

(Zondag 15 maart. 15.00 uur)

Voor de dertiende keer organiseert de Bibliotheek te A., samen met De Twentsche Courant Tubantia de jaarlijkse dichtwedstrijd naar aanleiding van een gegeven regel door een gastdichter. De gastdichter van 2009 is Theo Nijland, aangewezen door de vorige gastdichter Maarten van Roozendaal. De regel die hij heeft bedacht luidt: Wat als ik deze nu nog lege regel niet geschreven had?

Locatie: Bibliotheek te A.

Toegang: € 7,00

Bibliotheekleden € 5,00

Jin fersinne Zich vergissen

Als ik mij namelijk vergis, dan ben ik. Wie niet is, kan zich immers ook onder geen beding vergissen, en ik ben dus, als ik mij vergis. En omdat ik dus ben, als ik mij vergis, kan ik me onmogelijk vergissen in de uitspraak dat ik ben, aangezien vaststaat dat ik ben, als ik me vergis. Omdat ik dus, zelfs als ik me zou vergissen, iemand zou zijn, iemand die zich vergiste, vergis ik mij ongetwijfeld niet door te zeggen dat ik weet dat ik ben.

Aurelius Augustinus ( 354 – 430): De civitate Dei

Ik………, dus ik ben. Ja, vult u maar in. De kerkvader zet in op het “vergissen”. Doarmer vindt het maar moeilijk, is hij, doordat hij waargenomen wordt (Berkeley), is hij omdat hij denkt (Descartes) of heeft Augustinus gelijk? Omdat Doarmer zich nogal eens vergist, klinkt die laatste opvatting heel sympathiek , want wie wil nu niet graag “zijn”? Probleem blijft natuurlijk, wat is er aan de hand met al die mensen, die zich nooit vergissen.

Faasje Vaart

Het was op 18 juni in het jaar 1988, het was een warme dag en Doarmer liep een halve marathon . De volgende dag stond deze foto in de krant. Aan de gezichten is te zien, dat er “gevochten” werd. Doarmer eindigde overigens als zesde bij deze wedstrijd en als hij deze foto ziet nu hij een oude man is geworden met de daarbij behorende beperkingen, verzucht hij “ wêr is de faasje bleaun?”

Opwoeksen Opgewassen

Als je inziet dat het feitelijke leven eigenlijk altijd op de vlucht is voor het principiële, zul je ook niet vreemd opkijken dat de ommekeer, waarin het juist wordt toegeëigend , er niet “zomaar “ is.

Heidegger

Maar valt die ommekeer misschien zo zwaar omdat het leven vermoedt dat er daar in het hart van zichzelf “niets” is, een leegte, een horror vacui die het naar buiten jaagt, op zoek naar invulling? Moeten we om opgewassen te zijn tegen het leven niet voor onszelf verhullen wat ons naar buiten jaagt, de wereld in, waar we altijd wel voor iets moeten zorgen? Heidegger spoort ons ertoe aan om dat wat we elke dag serieus nemen, zo te bekijken dat we daardoor datgene waar we zo serieus voor zorgen niet meer op dezelfde manier serieus kunnen nemen.

Safranski

Jitris it gearswylsel Nog eens het samenraapsel

Nadat Doarmer door Spion X erop attent is gemaakt, dat zich in de rozenkrans wellicht een verborgen camera bevindt, is hij op nader onderzoek uitgegaan en inderdaad, de beelden liegen niet! Men heeft op een laaghartige manier misbruik gemaakt van de religieuze gevoelens van Doarmer!

Gearswylsel Samenraapsel

Weromlûke Terugtrekken

Als het zelf zich terugtrekt uit het Men en tot zichzelf komt, waar komt het dan aan? Heideggers antwoord luidt: bij het bewustzijn van de sterfelijkheid en de tijd, bij het inzicht in de onbetrouwbaarheid van alle civilisatorische voorzorgsmaatregelen van het bestaan….. het vindt de afgrond van de vrijheid……. Het gaat bij de Heideggeriaanse eigenlijkheid feitelijk niet primair om het goede en ethisch juiste handelen, maar om het openbreken van kansen voor grote ogenblikken, het gaat om de intensivering van het bestaan.

Safranski over Heidegger.

De eendagsvlieg Doarmer kan zich wel in deze woorden vinden, hij vertrouwt al die voorzorgsmaatregelen zoals pensioenen, spaarloonregelingen etc. ook niet en dat ethisch juist handelen lukt alleen maar, als je oppervlakkig naar jezelf kijkt.

Eat en Neat Iets en Niets

Een Heideggeriaans sprookje

Het Ik zit op het eilandje Iets omgeven door een zee van Niets en vraagt zich af “waarom is er Iets?” Er zijn ook anderen op het eilandje en iedereen draagt een masker, maar achter de meeste maskers bevindt zich Niets. Voortdurend op de vlucht rennen deze anderen rond, zij leven misschien, maar niet hun eigen leven, maar het leven van het Men. Het Ik durft nauwelijks naar het Niets te kijken en soms rent hij achteren de anderen aan, van bezigheid naar bezigheid, maar soms doet hij het niet en dan verveelt hij zich en dan kijkt hij het Niets recht in de ogen en ziedaar, uit het Niets maakt hij zomaar Iets.

In hoartsje Een tijdje

Wat telt is de gelatenheid van de alledaagse vrije blik.

Heidegger

In het leven van alledag is het ons vaak leeg te moede, zegt Heidegger, maar we dekken die leegte even alledaags ook meteen weer toe. Hij roept ertoe op dat haastige toedekken een tijdje – een vervelend tijdje – na te laten. Maar dat nalaten is filosofisch zwaar bevochten, want het druist in tegen de spontane alledaagse neiging om aan de wereld te willen vervallen en er niet, zoals in het verduren van het lege ogenblik, uit te vallen. Maar het helpt allemaal niets: zonder dat eruit vallen, zonder die verlorenheid en verlatenheid, zonder die leegte kunnen we het filosoferen niet hebben. Heidegger wil laten zien hoe de filosofie uit het niets van de verveling wordt geboren.

Safranski over Heidegger

Ûnsjoch

Er bestaan grote plannen voor de kade te A. De bedoeling is dat daar een multifunctioneel centrum zal verrijzen, dat plaats biedt aan tenminste 5000 personen. In het gebouw zullen ook een fitnesscentrum, een sauna, een stilteruimte en een gokautomatenhal ondergebracht worden. Dit alles wordt mogelijk gemaakt, omdat het Ketternest, de Nederlandse Christelijke Vereniging ter Bestrijding van Honden, de Eendagscreationisten en het MH-genootschap de handen ineen hebben geslagen. Ook is niet uitgesloten, dat onderdelen van het Gilde van Ambachtelijke Kroontjespenschrijvers zich zullen aansluiten, zodat de financiële armslag groter wordt.

De samling De collectie

Uit de collectie van het MH-genootschap aan de kade te A.

Twa froulju Twee vrouwen

Vrouwen hebben altijd een belangrijke plaats ingenomen in het leven van Doarmer, jongste uit een gezin met veel oudere zussen, maar twee springen er echt uit , omdat zij zijn inspiratiebron geweest zijn: Moeder T. en Marijke H. In zijn gedachten vloeien deze twee in elkaar over en vormen zo als het ware zijn ideale vrouw. Doarmer dankt het MH-genootschap van de kade voor bovenstaande foto.

Oerstallich Overbodig

Voorwerpen bootsen op het materiële vlak na wat we op het psychologische nodig hebben. We moeten eigenlijk orde scheppen in onze geest maar worden naar nieuwe kledingrekken gelokt.… Commerciële ondernemingen hebben er baat bij om de hiërarchie van onze behoeften te verdraaien, om ons een materieel droombeeld van het product voor te spiegelen…..En we gaan voor de bijl door de sluwe associatie van overbodige voorwerpen met onze noodzakelijke maar vergeten behoeften. We mogen dan misschien een jeep aanschaffen, maar – volgens Epicurus – zijn we eigenlijk op zoek naar vrijheid. We mogen dan misschien een aperitief bestellen, maar – volgens Epicurus – zijn we eigenlijk op zoek naar vriendschap.

Alain de Botton over de Griekse filosoof Epicurus (341 v. Chr.– 270 v.Chr)

Misschien kan het bovenstaande ons in deze barre tijden helpen om een stapje terug te doen. Doarmer , als enthousiast shopper, zal het in elk geval proberen.

Jitris de buorlju Nog eens de buren

Bericht uit 1901 uit het dorp Zevenhuizen in het westen van de provincie Groningen.

Eerst over de taal:

In den Zevenhuister tongval speelt het Friesch eene groote rol. Ieder, die met een Zevenhuister spreekt, zal dit dadelijk opmerken. Dit behoeft geene bevreemding te wekken; want de venen strekten zich vroeger naar den Frieschen kant uit en men mag aannemen, dat er van die zijde tal van veenarbeiders gekomen zijn. Hoe verder dus zuidwaarts, hoe meer het Friesche karakter der taal uitkomt; te Haulerwijk is die reeds zuiver Friesch, ook te Wilp spreekt men veel Friesch. De Oud-Zevenhuister spreekt vlot Friesch met een bewoner uit Friesland. Zoo zijn dan ook vele Friesche woorden in onze dorpstaal overgegaan. Het zachte, zoetvloeiende van het Friesch valt dadelijk op.

Dan over het karakter der mensen:

Zij zijn weliswaar innemend, maar ook onoprecht; zij zeggen vaak niet wat zij werkelijk menen. Met name de Friezen zijn graag bereid voor vijf stuivers mijneed te plegen en hun gedrag is bij de konijnen af, ‘velen gaat het als de hazen en de vossen zy paren’. Maar dit geldt, voegt hij er aan toe, alleen bij de Friezen.

Hearskje en swije Heersen en zwijgen

Misschien ook neemt onze achting voor hen af en worden zij kleiner in onze ogen naarmate zij meer ondernemen en meer naar buiten treden: zij zijn niet bestand tegen de taak die zij op zich hebben genomen. De drager moet machtiger en sterker zijn dan zijn vracht. Als iemand niet boven zijn macht heeft getild, moet je maar raden of hij tot de bodem van zijn kunnen is gegaan of dat hij nog krachten over heeft; wie onder zijn last neerzinkt, laat zien wat hij waard is en hoe zwak zijn schouders zijn.

Montaigne ( 1533 – 1592)

Doarmer had laatst een gesprek met iemand over het verschijnsel dat mensen vaak net “te hoog” zitten, een promotie te veel hebben gemaakt. Dit maakt ongelukkig en veroorzaakt ook in de wereld om hen heen chaos. Montaigne zegt, dat het voor heersers niet voldoende is in staat te zijn tot datgene waartoe ook wij in staat zijn, want als zij niet ver boven ons staan, dan staan zij ver onder ons. Montaigne raadt hen aan te zwijgen “hoeveel van mijn tijdgenoten hebben, met het kil en zwijgzaam masker dat zij zich aanmaten, hun dwaasheid niet verkocht voor wijsheid en verstand!”

De dei fan`e iendeismich De dag van de eendagsvlieg

Doarmer heeft ontbeten, gewoon en Engels, genoten van zijn koffie en bereidt zich nu voor om een rondje om dat meer van de paters te rennen, naar schatting een kleine 20 km en bezoekt daarna de stad G. om te zien of hij nog een boek, het liefst met veel plaatjes, aan zijn verzameling kan toevoegen en daarna gaat hij eten met zijn zoon of zijn zonen, kortom wie er maar aanschuift.

Fansels Natuurlijk

Aan de oevers van dit meer in de buurt van de stad G. heeft Doarmer een overnachtingsplek gevonden en na een zeer voedzame maaltijd gaat hij nu een boek lezen. Ja, ook het leven van een eendagsvlieg kent zijn rustige momenten, hoewel deze natuurlijk, net als zijn leven, erg kort zijn.

Etysk Ethisch

Ethische egoïsten, moeten we aannemen, plaatsen hun persoonlijke belangen in het middelpunt van de wereld. Daarom moeten ze geloven dat ook andere mensen deze belangen, die hun eigen persoonlijke belangen zijn, moeten volgen…… Deze ambivalentie maakt duidelijk dat je ethische egoïsten onmogelijk om moreel advies kunt vragen. Als je ze vraagt of je wat geld zou schenken aan een goed doel of een politieke manifestatie bijwonen, zal het moeilijk zijn uit te maken of het antwoord dat je krijgt in je eigen voordeel of in dat van henzelf is. Het zou natuurlijk geen enkele zin hebben ze te vragen deze kwestie te verduidelijken, omdat je per slot van rekening nooit zeker kunt weten of je een eerlijk antwoord krijgt. Ook dat zal uiteindelijk afhangen van de vraag of ze denken dat eerlijkheid in hun belang is of niet.

B. Almond

Ethisch egoïsme , volgens Brenda Almond kan dit nooit leiden tot een algemene ethische theorie. Dat is misschien zo, maar Doarmer denkt, dat mensen zichzelf heel gemakkelijk voor de gek houden en dat ethische egoïsten wel veel voorkomen. Om aan te sluiten bij Nietzsche, waarom wil iemand zo graag “zielige” mensen helpen of arts worden? Almond zelf citeert ook een Anglicaanse bisschop uit de 18e eeuw, die beweerde, dat we uiteindelijk alleen die dingen doen, die ons geluk bevorderen of er in elk geval niet mee in strijd zijn ( rationeel egoïsme).

Belies jaan Zwichten

Toen Kant zei “ ons verstand ontleent zijn wetten niet aan de natuur, maar legt zijn wetten aan de natuur op” had hij gelijk. Maar toen hij dacht dat deze wetten noodzakelijk waar waren en dat het noodzakelijk is dat de natuur aan deze wetten gehoorzaamt, had hij ongelijk. De natuur verzet zich heel vaak en met veel succes hiertegen en dwingt ons dan onze weerlegde wetten op te geven. Maar als we het leven hebben, kunnen wij het opnieuw proberen…… Onze neiging naar regelmaat te zoeken en de natuur wetten op te leggen, leidt tot een psychologisch verschijnsel: dogmatisch denken en meer in het algemeen dogmatisch gedrag. Wij verwachten overal regelmaat en proberen het ook daar te vinden waar het niet is. Wij zijn geneigd gebeurtenissen die niet voor deze pogingen zwichten, als een soort “achtergrondruis” te behandelen.

Karl Popper ( 1902 – 1994)

De buorlju De buren

Doarmer las het volgende commentaar, waaruit blijkt,dat zijn landgenoten niet zo populair zijn bij de buren en zo hoort het ook, anders krijg je een gekkenboel. Vooral dat achterlopen in taalontwikkeling is erg grappig. In welke provincie spreken ze dan beter Fries? Doarmer zou het niet weten.

Drenten hebben een hekel aan Friezen en Groningers ook. Friezen vinden zich geweldig, maar hebben nog niet door dat ze jaren achterlopen in bepaalde gebieden, qua taalontwikkeling. Er zijn kinderen in die kleine Friese poepdorpjes, die niet eens Nederlands kunnen praten, alleen dat onverstaanbare gepruttel. Nu is dat ook een algemeen feit, Friesland loopt achter in vooruitgang maar zijn te dom om dat zelf ook in te zien.

Ook dit gedeelte van een lied tegen de Friezen gemaakt door een Groninger, is heel aardig, met name de woorden “zwaar behept met eigenwaan”. Ja, als wij onszelf geen complimenten geven, wie doet het dan, de buren zeker!

Ik ben een zoon der olle grieze,
een Groninger van kindsbeen af,
en dus heb ik de pest aan Friezen;
die vind ik echt in een woord maf
en zwaar behept met eigenwaan,
die platte Friezen op hun terpen,
die enkel al door hun bestaan
een smet op onze natie werpen

Skûlje Schuilen

In het hart schuilt de mens, niet in het hoofd. Door toedoen van onze relatie met de buitenwereld zijn we weliswaar gewend om als ons eigenlijke zelf het subject van ons kennen te zien, ons kennende ik, dat ´s avonds moe wordt, in de slaap oplost en ´s morgens met hernieuwde krachten zijn licht laat schijnen. Maar dit kennende ik is niet meer dan het functioneren van onze hersenen , het is niet ons meest intieme zelf. Ons ware zelf, de kern van ons wezen, is wat achter dat subject van het kennen schuilgaat en eigenlijk van niets anders weet heeft dan van willen en niet-willen, van tevreden en ontevreden zijn, met alle modificaties vandien die men gevoelens, affecten en hartstochten noemt.

Arthur Schopenhauer

Grôtfol Boordevol

Vijandigheid ontmoette ik vooral wanneer mensen me heel uit de verte kenden, en ikzelf niet eens van hun bestaan af wist. Ze verdachten me kennelijk van een boordevol leven in zalige overgave aan het geluk, tja, dat is ook onvergeeflijk. Op een bepaalde wijze gedragen, is het aureool van succes iets waar een schaap van gaat steigeren. En mijn leven was boordevol, dus uit tijdgebrek moest ik nogal veel afslaan. Daardoor vergat ik dan ook dat weer. Maar de invitaties kwamen van mensen met geen boordevol leven en daardoor onthielden juist die mijn wegblijven weer wel.

Albert Camus: De val

Efter de spegel Achter de spiegel

Blyn Blind

Stellen wij ons op transcendentaal standpunt, dan zien wij dat er maar één wezen is, dat in alle individuen verschijnt. Alle leed, maar ook alle vreugde, hoe die ook over de individuen verdeeld mogen zijn, treffen steeds dit ene zelfde wezen, dat zichzelf in een vreemd individu niet herkent, maar ook in zijn eigen individuele verschijningswijze niet thuis is en naar eigen toegeven een vreemde is voor zichzelf. Alle gemeenheid komt uit dit ene wezen voort, maar ook alle narigheid kan alleen maar dit ene wezen treffen…… want hetzelfde wezen dat het gemene doet, moet ook de ellende verdragen. De wil om te leven heeft altijd alleen maar met zichzelf te maken: daarop berust de eeuwige gerechtigheid.

Arthur Schopenhauer

Voor deze filosoof is het individu alleen maar een verschijning van “ der blinde Lebenswille” en is ook niet belangrijk. De wil om te leven wil zich gewoon manifesteren in planten, dieren, mensen. Deze wil is “blind” en bijt zich in zijn eigen staart, zoals in het bovenstaande gezegd wordt.

Barre Gebeuren

De zin van de wereld moet buiten haar liggen. In de wereld is alles als het is en gebeurt alles zoals het gebeurt; er is in de wereld geen waarde en als deze er was, zou zij geen waarde hebben. Als er een waarde is die waarde heeft, moet zij buiten alles wat gebeurt en buiten alle zo-zijn liggen. Want alle gebeuren en zo zijn is toevallig. Wat het niet-toevallig maakt, kan niet in de wereld liggen, want anders zou dat weer toevallig zijn. Het moet buiten de wereld liggen.

Daarom kunnen er ook geen ethische volzinnen bestaan. Volzinnen kunnen niets hogers uitdrukken.

Het is duidelijk, dat de ethica niet uitgesproken kan worden. De ethica is transcedentaal.

Wittgenstein: Tractatus

In begrutlik teltsje Een zielig verhaaltje

Gisteren was Doarmer in het wilde westen, in een plaatsje genaamd Schiphol om afscheid te nemen van dochter N., die naar Australië gaat, dochter H. zit in Colombia en zoon J. gaat binnenkort naar de USA, dus blijft alleen zoon H. over. Het wordt dus stil op de state en boer Doarmer kauwt zijn pruimtabak, terwijl wat bruin vocht vanuit zijn mondhoek naar beneden loopt, een zogenaamde jarresleat (=giersloot). Plotseling spuugt hij de tabak uit met een vinnige beweging van zijn lippen, geeft de arbeider en de grutfeint (= eerste knecht) een trap onder de kont en brult “Aan het werk, denken jullie soms dat het hier een vakantieoord is!” en loopt met grote passen over de reed ( = oprijlaan) naar de dijk, terwijl de lytsfeint ( = tweede knecht) angstig probeert zich te verstoppen achter één van de majestueuze eikenbomen , die aan weerszijden van de reed staan, want boer Doarmer kan gevaarlijk worden, als hij verdrietig is en verdrietig is hij! Zijn kinderen trekken de wereld in en laten de boer eenzaam achter op zijn eeuwenoude state, want hij weet zeker dat binnen niet al te lange tijd ook zoon H. door “Wanderlust” bevangen zal worden en hoe moet het dan verder? Boer Doarmer weet het niet en daarom is hij verdrietig en boos en als hij alleen tegen de wind in over de dijk loopt, huilt hij als een wolf.

Niget Belangstelling

Neo: What is the Matrix?
Trinity: The answer is out there, Neo. It’s looking for you and it will find you if you want it to.

Zo werd al snel een verband gelegd met Plato’s beroemde allegorie van de grot, waarin Plato erop wijst dat de mens gevangen zit in een zintuiglijke schijnwereld waaruit hij die de waarheid zoekt zich moet bevrijden door een denkende inkeer in zichzelf. In de wereld van de The Matrix is Plato’s grotvergelijking in zekere zin werkelijkheid geworden…… De “Matrix” is de naam voor het complexe besturingssysteem waarop de mens zijn gehele leven is aangesloten. Dit systeem produceert in de mens een virtuele wereld waarin hij zich volkomen vrij waant, terwijl hij in werkelijkheid gevangen wordt gehouden in een kunstmatige baarmoeder die voortdurend energie aan hem onttrekt om daarmee de machines te voeden…… In die zin zou de mens dan leven als in een droom, hoewel het woord “droom” daarmee zijn oorspronkelijke zin verliest, omdat er geen lijfelijke werkelijkheidservaring meer tegenover staat.

Verbrugge over The Matrix

Voor Doarmer is het leven een droom. Hij moet er niet aan denken, dat wat hij dagelijks in het onderw. waarneemt, de werkelijkheid is. Hij weet dat het een droom is en daarom kan hij het ook vriendelijk belangstellend observeren, want zoals elke droom is het chaotisch met een irrationele volgorde en waarom iets gebeurt is ook niet meteen duidelijk. Er zit wel “een boodschap” achter, maar welke? Het aardige is echter, dat als Doarmer even in zijn arm knijpt, dan wordt hij wakker en is het hele onderw. verdwenen.

Fleane en eangje Vliegen en bang zijn

De "Erlkőnig"versie van Rammstein vindt u hier. Het gaat nu over vliegangst en het is geen Schubert, maar het blijft griezelig.

Tinzen ferklaaie Gedachten verkleden

Die Sprache verkleidet den Gedanken

Wittgenstein: Tractatus

De taal vermomt de gedachte. Een probleem uit de taalfilosofie. Wat is de relatie tussen “denken” en “taal”? Is taal slechts de verwoording van de gedachte en kan alles wat je denkt ook in woorden uitgedrukt worden? Je hoort wel eens mensen zeggen “taal is voor mij communicatie”, maar is dat wel de functie van taal of heeft taal ook nog andere functies? Wittgenstein heeft zo zijn bedenkingen , hij zegt “weil die äußere Form des Kleides nach ganz anderen Zwecken gebildet ist als danach, die Form des Kőrpers entdecken zu lassen“. Misschien willen wij helemaal niet communiceren met behulp van de taal, maar juist een rookgordijn leggen. Verderop zegt Wittgenstein over filosofische problemen “die meisten Sätze und Fragen, welche über philosophische Dinge geschrieben worden sind, sind nicht falsch, sondern unsinnig. Wir kőnnen daher Fragen dieser Art überhaupt nicht beantworten, sondern nur ihre Unsinnigkeit feststellen“. Het probleem ligt misschien niet bij de antwoorden, maar bij de gestelde vragen en dan “müssen wir schweigen”.

De leie hawwe De teugels in handen

Het leven is een energetisch proces en als zodanig “zinloos”, omdat het geen betrekking heeft op enig doel van een hogere orde…… De moraal beschermt de minderbedeelden tegen het nihilisme. De krachtige naturen hoeven het nihilisme, de zinloosheid, niet te vrezen, omdat alle zin al besloten ligt in wat zij belichamen. Zij zijn zelf de zin en hoeven die dus niet ergens anders te zoeken. Hoogstens moeten zij zichzelf zoeken, zelf de teugels in handen nemen….. Nietzsche moedigt aan het ruime sop te kiezen. “Nu flink de tanden op elkaar! Ogen open! Hou het roer vast! We varen juist over de moraal heen. Als we die richting opvaren en ons daar wagen, verpletteren we, vermalen we misschien ook onze eigen rest moraliteit. Maar wat doen wij ertoe! Nooit eerder is er voor de vermetele reiziger en avonturier een diepere wereld van inzichten opengegaan.”

R. Safranski over Nietzsche

De kening en it bern De koning en het kind

In 2004 bracht Rammstein, een Duitse metalband , een nieuwe versie van de Erlkönig van Goethe uit 1782 uit. Het gaat nu over vliegangst en het begint zo:

Ein Flugzeug liegt im Abendwind
An Bord ist auch ein Mann mit Kind
Sie sitzen sicher sitzen warm
und gehen so dem Schlaf ins Garn
In drei Stunden sind sie da
zum Wiegenfeste der Mama
Die Sicht ist gut der Himmel klar

Weiter, weiter ins Verderben
Wir müssen leben bis wir sterben
Der Mensch gehört nicht in die Luft
So der Herr im Himmel ruft
seine Söhne auf dem Wind
Bringt mir dieses Menschenkind

Gluorkje en dwêste Gloren en doven

“Als u ons niet wilde aanvallen, vanwaar dan dat pistool?” vroeg Schiller, die het nog altijd vasthield. De jongen glimlachte verdrietig. “Mijnheer von Goethe zal het wel vermoeden: om mezelf een kogel door het hoofd te jagen als ik dit ellendige bestaan niet langer kan verdragen.”
“Foei” riep Goethe.
“Maar uw Werther heeft toch het voorbeeld gegeven, toen hij door liefdesverdriet was overmand.”
“U moet troost putten uit zijn lijden, sakkerment, niet hem navolgen! Ik heb dat boek niet geschreven met de bedoeling dat het laatste beetje inzicht wat bij deze of gene zwakbegaafde geest gloort ook nog dooft. Wat heeft u voor dat zakpistooltje betaald?”
“Ik……..wat? Zes daalders.”
Goethe tastte in zijn portemonnee. “Hier hebt u uw boek terug, en hier zijn zes daalders voor uw wapen.”
“Maar….”
“Niks te maren. Bedrink u als u liefdesverdriet hebt of ga voor mijn part naar de hoeren, maar schiet alstublieft niet uw hersens uit uw kop. En koop in godsnaam nieuwe kleren, geel en blauw zijn allang uit de mode.”

Robert Löhr: Das Erlkönig-Manöver

“Die Leiden des jungen Werthers” van Goethe verscheen in 1774 en werd als een zedeloos boek beschouwd, omdat het zou aanzetten tot zelfmoord en inderdaad schijnt een aantal jonge mannen Werther gevolgd te zijn en dat niet alleen wat de kleding betreft, een blauw jasje en een gele broek………

De roaskes en de molke De roosjes en de melk

huisvrouw geniet van de geur van rozen

nog in gedachten drinkt zij daarna een kommetje melk

Útsein Behalve

Lang geleden ergens in het land F. en nergens was plaats behalve in dat kleine herbergje , er stond maar één tafel, een ronde, en het bier stroomde niet vrijelijk, maar zat in flesjes en daar, waar normaal slechts een paar verdwaalde vissers zaten, gingen de mannen zitten, want het maakte niets uit, Hij is overal.

It útsprate tsjuster Het uitgespreide duister

Het duister dat over ons bestaan ligt uitgespreid moeten wij we niet proberen te verklaren door een of ander oorspronkelijk licht, waarvan we zouden zijn afgesneden, of doordat onze gezichtskring door deze of gene hindernis werd ingeperkt, of doordat de kracht van onze geest niet tegen de grootte van haar object was opgewassen; door al deze verklaringen zou al dat duister slechts relatief zijn, zou het slechts in betrekking tot ons en ons kenvermogen bestaan. Nee, het is absoluut en oorspronkelijk: het is verklaarbaar uit de omstandigheid dat het innerlijke en oorspronkelijke wezen van de wereld geen kennis is, maar alleen wil, die geen kennis bezit. Kennis is hoe dan ook een secundair fenomeen, iets accidenteels en uiterlijks: daarom is die duisternis geen plek die toevallig in de schaduw ligt, midden in een regio van licht, maar omgekeerd: de kennis is een licht midden in de grenzeloze oorspronkelijke duisternis, waarin ze zichzelf verliest.

Arthur Schopenhauer

Zoals reeds eerder gezegd, Schopenhauer is geen “lachebekje”, de duisternis, de chaos, de strijd van ieder tegen ieder is het normale, het licht, de kennis is slechts iets toevalligs en iets tijdelijks.

Kliuwe Klimmen

De juiste methode van filosoferen zou eigenlijk deze moeten zijn: niets uitspreken dan wat gezegd kan worden, natuurwetenschappelijke stellingen dus, iets dus dat met filosofie niets te maken heeft, en dan steeds, als een ander iets metafysisch wilde zeggen, hem aan te wijzen dat hij bepaalde tekens in zijn zinnen geen betekenis heeft gegeven. Deze methode zou voor de ander onbevredigend zijn, hij zou niet het gevoel hebben dat we hem filosofie onderwezen, maar het zou de enige strikt juiste zijn.

Mijn stellingen zijn verhelderend omdat hij die me begrijpt, ten slotte erkent dat ze onzinnig zijn, als hij door middel van mijn stellingen, er op, boven ze uit geklommen is. Hij moet om zo te zeggen de ladder omvergooien na erop geklommen te zijn. Hij moet deze stellingen overwinnen, dan ziet hij de wereld goed.

Ludwig Wittgenstein: Tractatus logico-philosophicus

Twee stellingen aan het einde van het werk. Hierna volgt nog de beroemde: Wovon man nicht sprechen kann, darüber muß man schweigen.

Leffens Lafhartigheid

Wij moeten ons bestaan aanvaarden voor zover het maar enigszins mogelijk is; alles, ook het ongelooflijke, moet daarin mogelijk zijn. In feite is de enige moed die van ons wordt verlangd: het moedig zijn tegenover het vreemdste, wonderlijkste en ondoorgrondelijkste dat ons kan overkomen. Dat de mensen in die zin lafhartig waren, heeft het leven oneindig veel schade berokkend…… Want als wij ons dit bestaan van de enkeling voostellen als een vrij grote of vrij kleine kamer, dan blijkt dat de meesten enkel een hoek van hun kamer leren kennen, een plaats aan het raam, een strook waarover ze heen en weer lopen….. Wij zijn echter geen gevangenen. Om ons heen zijn geen vallen en strikken geplaatst, en niets zou ons hoeven beangstigen of kwellen. Wij zijn in het leven gezet, als het element waarin wij het beste passen.

Rainer Maria Rilke (1875 – 1926)

Trochbrutsen Doorbroken

Een griepje heeft wel wat. De zintuigen functioneren anders. De buitenwereld wordt wat vager, maar eigenlijk niet op een onaangename manier en doordat men alles net iets anders ervaart, wordt het dagelijkse ritme op een subtiele manier doorbroken. Dat laatste is belangrijk, want het rad van de hamster, of klassiek van Ixion, is de grootste bedreiging voor een eendagsvlieg en alles wat deze straf van de goden doorbreekt, is meegenomen. Ixion werd overigens gestraft omdat hij te onstuimig was.

Jeie Jagen

Doarmer is terug van zijn jachtpartij op de Veluwe en hij is zeer tevreden over zijn oogst aan “wylde bargen”.

Oerdreaun Overdreven

Al aan het begin van de jaren tachtig heeft Alisdair MacIntyre in zijn inmiddels klassiek geworden studie After Virtue (1981) de in zijn ogen overdreven beloning, status en macht van de moderne manager bekritiseerd. De manager claimt een specifieke deskundigheid met betrekking tot het effectief leiden van een organisatie, die in hoge mate fictief van aard is en bovendien wel degelijk morele implicaties heeft. Achter het imago van de praktische en nuchtere feitenmens, die pretendeert een organisatie op basis van deskundigheid zo efficiënt mogelijk te managen, gaat veelal een persoonlijke willekeur schuil die niet zelden ook nog eens inefficiënt is…….. Ondanks alle begripvolle functioneringsgesprekken en coachende kwaliteiten zal de manager geneigd zijn manipulatief te handelen, en wel zo dat hij binnen de bureaucratische werkelijkheid vooral ook effectief het imago van zijn eigen onmisbare deskundigheid en macht moet uitdragen.

Ad Verbrugge

Doarmer is door zijn culturele achtergrond , een eeuwenoude anarchie, in feite niet te managen en dat vindt hij wel eens jammer, want hij zou het ook wel eens leuk vinden als iemand zich in het zweet zou lopen om Doarmer aan te sturen en te manipuleren.

Oer evolúsje sprutsen Over evolutie gesproken

De identificatie van waarheid met toevallig overleven is evenwel zelf alweer een metafysische uitspraak die willekeurig is. Voor het voortbestaan van die willekeur moet dan ook worden gestreden, maar dit “moeten” is op zijn beurt weer toevallig en kent evolutionistisch gesproken geen enkele noodzaak. Darwinistisch in strikte zin “moet” er namelijk helemaal niets. Zodra men darwinistische principes een normatieve of ethische betekenis geeft in het menselijk leven, begrijpt men niet wat darwinisme is. In laatste instantie zijn al dergelijke theorieën , en vooral pogingen ze te verwerkelijken in onze cultuur, niets anders dan een uiting van de eigen willekeur, die zelf ten diepste irrationeel is. Dat heeft Nietzsche tenminste begrepen.

Ad Verbrugge

Ja, “waarheid” is dat, wat overleeft, en die zogenaamde redelijkheid of rationaliteit is misschien alleen maar een wapen in de strijd om te overleven.

Nutteleazens Nutteloosheid

De wijsbegeerte heeft geen bescherming of aandacht of sympathie van de massa nodig. Zij doet steeds haar aanschijn van volkomen nutteloosheid goed uitkomen, en hierdoor behoedt zij zich voor alle onderworpenheid aan de gemiddelde mens. De wijsbegeerte is er zich wel bewust van dat zij naar wezen een onzekere wetenschap is, en zij aanvaardt blijmoedig haar lot van vogeltje van de Lieve Heer, zonder dat zij iemand vraagt rekening met haar te houden zij beveelt zich zelf niet aan en zij verdedigt zich niet. Indien zij zonder enige omslag iemand van nut kan zijn, verheugt zij zich daarover, uit louter menselijk medegevoel, maar zij ontleent haar bestaan niet aan het nut voor anderen, zij beoogt of verwacht dat ook niet.

José Ortega y Gasset: De opstand der horden (1930)

Fêstrûn vastgelopen

Er stond vandaag een stevige wind en dat was op het Hulsbeek ook goed te merken, verschillende bootjes liepen vast in de rietkragen. Het enige, wat men in zo'n geval kan doen is rustig blijven en dat doet deze jongedame dan ook.

De seilbokse

It boesgroentsje en de kar Het overhemd en de keuze

Waterhouse:Echo en Narcissus

Vandaag was het een grijze, enigszins regenachtige dag, kortom ideaal om te shoppen en dat heeft Doarmer dan ook gedaan. Resultaat : een overhemd en twee broeken, waarvan één geruit. Daarvoor heeft hij heel wat winkels afgelopen en eindeloos voor spiegels gestaan. Hij voelde zich als Narcissus, starend in het water, maar dan wel een besluiteloze en hoe geweldig is dan het moment van de keuze, dat men als het ware verlicht door een goddelijke vonk ineens ziet, die wordt het, die past, die is elegant, die kleur is het!

Fertiigje Verscheiden

Hylas: Stel dat u vernietigd zou worden, kunt u zich dan niet voorstellen dat het mogelijk is dat de zintuiglijk waarneembare dingen toch blijven bestaan?
Philonous:Jawel, maar dan in een andere geest. Wanneer ik ontken dat de waarneembare dingen onafhankelijk van de geest bestaan, dan bedoel ik niet speciaal mijn geest, maar alle geesten. Nu is het duidelijk dat de dingen een bestaan hebben buiten mijn geest om, daar ik uit ervaring weet dat ze er onafhankelijk van zijn. Daarom is er een andere geest waarin ze bestaan, gedurende de tussenpozen dat ik ze niet waarneem. Zo bestonden ze eveneens voor mijn geboorte en zullen ze wel bestaan na mijn te verwachten verscheiden.

Berkeley

De skoalmaster De schoolmeester

Also lautet ein Beschluß:

Daß der Mensch was lernen muß.

Wilhelm Busch (1832 – 1908) was tekenaar en dichter. Hij schreef “stripverhalen”, bestaande uit tekeningen met daaronder op rijm het verhaal, zoals “Der heilige Antonius von Padua”, dat als volgt begint.

Ach, ja, ja! – so seufz' ich immer –; (seufzen=zuchten)

Denn die Zeit wird schlimm und schlimmer.

Oder kann in unsern Tagen

Einer wagen, nein! zu sagen,

Der mit kindlichem Gemüt (spreek uit: Gemiet)

Morgens in die Zeitung sieht?

Behalve voor heiligen had hij ook belangstelling voor het onderw.volk, zoals u ziet op bovenstaande tekening.

Immen sjocht Iemand ziet

Hoewel filosofen erkennen dat alle lichamelijke wezens door God worden waargenomen, kennen ze daar geen absolute existentie aan toe, los van het waargenomen worden door welke geest dan ook, hetgeen ik niet doe. Is er bovendien geen verschil tussen de bewering: Er is een God, daarom neemt hij alle dingen waar en: waarneembare dingen bestaan echt en wanneer ze werkelijk bestaan worden ze noodzakelijkerwijs waargenomen door een oneindige geest, derhalve bestaat er een oneindige geest of God. Dit levert u een direct en onmiddellijk bewijs, uitgaande van een zeer duidelijk principe, dat er een God bestaat.

Berkeley (1685 – 1753)

Volgens Berkeley bestaan dingen pas als ze waargenomen worden ( “esse est percipi”) . Nu nemen wij dingen waar, dus die bestaan, maar als iets niet waargenomen wordt, als niemand “dat ding” waarneemt, bestaat het dan wel ? Ja , zegt deze Anglicaanse bisschop, want er is iemand die altijd en overal de dingen waarneemt en dat is Hij en zegt Berkeley hiermee heb ik eigenlijk ook het bestaan van Hem bewezen.

Bemielje en teie Beschilderen en dooien

Wolkom, freugde fan ‘e wrâld,
haadljocht oer’e stjirren,
griente, krûd en blommefâd,
Mjitter fan ús jierren,
himmeleach, dy’t al oersjocht,
dy ús dauwe en mist ûnttsjocht,
Dy ús’t fjild bemielet.
Ja, mei goud oerstrielet.

Kerse en lampe fan’e dei,
ûl’fijân, iisteier,
moudestower, droege wei,
nacht- en froastferjeier,
ljepper oer it wiet en droech,
rûnomrinner, nimmer slûch,
ier en let allinne,
wolkom, wolkom sinne

Gysbert Japix (1603 – 1666)

Pine yn'e holle Hoofdpijn

Sêfte wurden Zachte woorden

“De dingen die wij zien,”zei Pistorius zacht, “zijn dezelfde dingen die in ons leven. Er is geen andere werkelijkheid dan die die wij in ons hebben. Daarom leven de meeste mensen zo onwerkelijk, omdat ze de waarnemingen in de buitenwereld voor de realiteit houden en hun eigen wereld in henzelf niet aan het woord laten komen. Je kunt je er gelukkig bij voelen. Maar als je het andere eenmaal weet, dan heb je geen keus meer om de weg te bewandelen die de meesten kiezen. Sinclair, de weg die de meesten kiezen is gemakkelijk, de onze is moeilijk. Laten we gaan.”

Hermann Hesse: Demian

Op wei nei tsjerke Op weg naar de kerk

Het is zondag en deze twee dames uit Letland zijn op weg naar de kerk . Op de vraag van Doarmer, hoe zij over de politieke en economische situatie in hun land dachten, antwoordden zij, charmant glimlachend, dat ze blij waren, dat het land nu bij de EU hoorde, want zeiden zij “eigenlijk zijn wij ook Europeanen”.

De rein De regen

In dit donker dacht ik aan regen op zee. Ik dacht aan regen die heimelijk zonder dat iemand het opmerkt in de onafzienbare zee valt. Geluidloos raakt de regen het wateroppervlak, zonder dat zelfs de vissen er iets van merken.

Murakami: Ten zuiden van de grens

It Neat Het Niets

Terwijl Doarmer de krant leest, wordt hij ineens geconfronteerd met het Niets

Eerst in de heldere nacht waarin de angst ons het Niets openbaart, treedt de oorspronkelijke openheid van het zijnde als zodanig aan de dag: het blijkt, dat het zijnde is – en niet Niets. Deze toevoeging “ en niet Niets” is echter geen verklaring achteraf van de manifestatie van het zijnde, maar maakt deze pas mogelijk. Het wezen van het Niets – van het Niets dat in oorsprong nietigt – ligt daarin, dat pas dit Niets de mens met het zijnde als zodanig confronteert. Slechts op grond van de oorspronkelijke geopenbaardheid van het Niets, kan de mens op het zijnde afgaan en er op ingaan. Voor zover echter de mens naar zijn wezen in een verhouding staat tot het zijnde dat hij niet is, en ook tot wat hij zelf is, komt hij, juist als zodanig, telkens reeds uit het manifeste Niets. Er-zijn wil zeggen: zich in het Niets ophouden.

Heidegger

Angst is bij Heidegger angst voor “het Niets”, dit in tegenstelling tot Furcht (= vrees). Dat heeft men voor iets concreets. Omdat in onze moderne maatschappij de “activiteit” centraal staat, spreekt hij van een “zijnsvergetelheid”. Voor een eendagsvlieg is dit natuurlijk een belangrijke boodschap.

De snie sjongt De sneeuw zingt

Over pleinen en straten,
die nacht, in het licht van de maan,
door de sneeuw die er lag, de witte,
zag ik je haastig gaan.

Je adem die als rozengeur
onzichtbaar was voor het oog,
stroomde nu door je voile als
een zilveren wolk omhoog.

En zingend liet de sneeuw zich
door jouw voetjes betreden,
je schaduw fladderde voorbij
op het zachte tapijt beneden.

Emil Aarestrup (1800 -1856) : Deens dichter

Lyts mar krigel Klein maar dapper

Ook Gertrud had haar schaapjes even in de steek gelaten om zich in het feestgedruis tussen de verkeersregelaars te storten. De paparazzi waren niet bij haar weg te slaan, zoals te zien is op de foto, waar zij poseert samen met een Russische handelaar in aardgas .

Ûnstjerlikens Onsterfelijkheid

An die Träumer der Unsterblichkeit

Diesem schőnen Bewußtsein eurer selbst wünscht ihr also ewige Dauer? Ist das nicht schamlos? Denkt ihr denn nicht an alle andern Dinge, die euch dann in alle Ewigkeit zu ertragen hätten, wie sie euch bisher ertragen haben mit einer mehr als christlichen Geduld? Oder meint ihr , ihnen ein ewiges Wohlgefühl an euch geben zu kőnnen? Ein einziger unsterblicher Mensch auf der Erde wäre ja schon genug, um alles andere, das noch da ware, durch Überdruß an ihm in eine allgemeine Sterbe- und Aufhängewut zu versetzen! Und ihr Erdenbewohner mit euren Begriffelchen von ein paar tausend Zeitminütchen wollt dem ewigen allgemeinen Dasein ewig lästig fallen! Gibt es etwas Zudringlicheres!

Friedrich Nietzsche

Een eeuwig leven, onsterfelijkheid, dat kunnen wij eendagsvliegen “von een paar tausend Zeitminütchen” al het andere niet aandoen, zo geweldig zijn wij nu ook weer niet, dat wij in staat zijn een “eeuwig genoegen aan ons” te schenken. Volgens Nietzsche en hij formuleert niet graag voorzichtig, zou men zelfs van één onsterfelijk mens zo genoeg krijgen, dat al het andere naar het einde zou verlangen. Hij zegt nadrukkelijk niet alle andere mensen, maar al het andere.

Bolbjirken Uitgelaten

Het volk op de nieuwjaarsborrel van de Nederlandse Christelijke Vereniging van Verkeersregelaars in het Buitengebied , de NCVVB, was weer uitgelaten. Iedereen, die in deze wereld ook maar iets voorstelt was er en de aanwezige roddelpers kreeg weer materiaal voor maandenlang leesplezier.

Faaks Misschien

Zodra ik iets wat best waar kan zijn krijg te slikken als een onomstotelijke waarheid, lust ik het niet meer. Ik houd van woorden die de boudheid van onze beweringen temperen en verzachten: misschien, enigszins, ietwat, naar verluidt, ik geloof, en dergelijke. En als ik kinderen had moeten opvoeden, zou ik hun de aftastende wijze van vragen en reageren ( Wat bedoel je daarmee? Ik begrijp het niet. Dat zou best kunnen. Is het waar?) zo vaak in de mond hebben gelegd dat ze zich eerder op hun zestigste gedragen zouden als leerlingen dan, wat ze nu doen, op hun tiende de geleerde uit te hangen. Als je genezen wilt van je onwetendheid, moet je ervoor uitkomen.

Montaigne (1533 – 1592)

Nearne Nergens

Naerne’ ist folmecke, tsjerl, dat ’s wier.
Want hiene wy ’t ney winsche hier,
wy schoene min ney ’t yvig trachtje
ja God, in ’t himmel-rijck klien achtje

Gysbert Japix (1603 – 1666)

Nijfrysk:

Da’s wier. Nearn’ is ’t folmakke, freon.
Want wie hjir neat te winskjen bleaun,
wy soenen net nei ’t iivge trachtsje,
mar God en ’t himelryk ferachtsje.

Ja, zegt Gysbert , de wereld is niet perfect en dat is maar goed ook, want anders zouden we niet naar de hemel willen.

Derten Dartel

Mensen die meest hun werkzaamheden ten bate van een en hetzelfde beroep verrichten, blijven in hun denken over alles wat zich in de wereld voordoet doorgaans aan zichzelf gelijk: en die denkbeelden zetten zich steeds hechter, steeds tirannieker in hun koppen vast….. We moeten boeken schrijven die niet langer meer gelezen, maar enkel vaak doorgebladerd worden; nu eens blijft de aandacht bij dit, dan weer bij dat hangen, terwijl men de volgende dag weer geducht over iets anders nadenkt. Voors en tegens , je inleven en je weer uitleven, zo dartel dient de geest te zijn dat het hoofd ervan omloopt. Van lieverlede ontstaat dan uit een dergelijke opwinding een echte, want ongedwongen, nadenkendheid die allerlei opvattingen wijzigt: en daarbij nog het gevoel van geestelijke ontspanning alsof de boog weer met een nieuwe pees bespannen is en strakker dan ooit aangetrokken.

Friedrich Nietzsche

Lokkich nijjier Gelukkig nieuwjaar

Doarmer winsket eltsenien in lokkich nijjier
Doarmer wenst iedereen een gelukkig nieuwjaar