Hertslach Hartslag

Van nu.nl :

Probleemjongeren zoeken elkaar niet op
Agressieve jongens willen graag sociale en niet-agressieve vrienden, maar omdat dit vanwege hun sociale beperking niet lukt, raken ze met andere probleemjongens opgescheept. Dat gaat in tegen eerdere theorieën in de sociale wetenschap die zeggen dat probleemjongens elkaar bewust op zouden zoeken.

Training in sociale vaardigheden kan ze helpen, concludeert onderzoeker Jelle Sijtsema. Hij promoveert 7 oktober aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Voor het onderzoek werden vriendschapsnetwerken in schoolklassen in Noord-Nederland geanalyseerd. Het gaat om jongens tussen de 12 en 15 die door hun klasgenoten werden getypeerd als agressief. Het zijn geen jongens met een strafblad maar ze slaan, schoppen en schelden vaak en stelen geregeld of steken spullen in brand.

Lage hartslag
Sijtsema deed ook onderzoek naar de samenhang tussen lichamelijke kenmerken en agressie. Het blijkt dat jongeren met een lage hartslag, meer geneigd zijn sensatie te zoeken. Door hun gebrek aan prikkels komen ze vaker in conflict met autoriteiten. Deze samenhang werd nog nooit goed onderzocht.
Bij meisjes is dit verband niet aangetoond. Een gebrek aan prikkels zorgt bij meisjes niet tot agressie. Wel blijkt het dat meisjes die gevoelig zijn voor stress en niet goed in de groep liggen, eerder geneigd zijn tot fysieke agressie. Meisjes die minder gevoelig zijn voor stress vertonen eerder rationele agressie zoals roddelen en buitensluiten.
Training
Met deze nieuwe inzichten kunnen jongeren geholpen worden om hun agressie te verminderen. Agressieve jongeren zouden getraind moeten worden in sociale vaardigheden. Dan kunnen ze volgens Sijtsema makkelijker aansluiting vinden bij jongens die sociaal en niet agressief zijn.
Het onderzoek helpt ook om verschillende vormen van agressie bij meisjes te onderscheiden. Alle agressieve meisjes dezelfde therapie geven heeft geen zin. De ene groep moet de woede beter leren beheersen, de andere moet zich meer leren inleven in de gevoelens van anderen.

Wêze Zijn

Over het zijn en zo.

Bisteguod Gedierte

op de hardlooproute

Swide swannen driuwe ynfieren
hast finzen yn it no,
Dêrefter yn it grien de nuete kôgjende kij,
bûn troch in ludze fan twingende wensten.
Neat hat doel en nearne is feroaring,
faaks is sa it amerij te fetsjen.

Luisterrijke zwanen drijven ongenaakbaar
haast gevangen in het nu.
Daarachter in het groen de gedweeë kauwende koeien,
gebonden door een lus van dwingende gewoontes.
Niets heeft plannen en nergens is verandering,
misschien is zo het ogenblik te grijpen.

Delkomme Landen

onderweg

Vandaag heeft Doarmer weer twee uur gerend op zijn vaste route langs beek E. en rivier R. Toen hij kwart voor negen begon , hing er een “dize oer it lân” en deze nevel loste heel geleidelijk op. Onderweg zag hij zwanen, paarden en koeien. Kortom, wat wil een mens nog meer. Maar in zekere zin was de loop toch anders dan anders, want hij liep op een nieuw type schoen. Doarmer is zijn leven lang al een voorvoetlander en hij was daarmee zijn tijd ver vooruit, tegenwoordig wordt een ieder aangeraden zo te lopen. Zo’n lander heeft niet veel aan een dempende hak, omdat die toch de grond niet raakt en het nieuwe type speelt hierop in. Doarmer had het gevoel dat hij voortdurend naar voren gekatapulteerd werd en zo hoort het ook. De zwaartekracht voor je laten werken.

It imerke De krekel

Hörst du wie die Brunnen rauschen,
Hörst du wie die Grille zirpt?
Stille, stille, laß uns lauschen,
Selig, wer in Träumen stirbt.
Selig, wen die Wolken wiegen,
Wem der Mond ein Schlaflied singt,
O wie selig kann der fliegen,
Dem der Traum den Flügel schwingt,
Daß an blauer Himmelsdecke
Sterne er wie Blumen pflückt:
Schlafe, träume, flieg‘, ich wecke
Bald Dich auf und bin beglückt.

Clemens Brentano (1778 -1842)

Voor wie het bovenstaande lastig is, volgt hier de vertaling:

Hearst do hoe’t de boarnen rûzje,
Hearst do hoe’t it imerke sjirpet?
Stil, stil, lit ús harkje,
Sillich, wa’t yn dreamen stjert.
Sillich, wa’t de wolken widzje,
Wa’t de moanne in sliepliet sjongt,
O, wat sillich kin dyjinge fleane,
Wa’t de dream de wjukken tysket,
Dat oan blauw himmelferwulf
Stjerren hy as blommen ploaitset:
Sliep,dream,flean, ik skodzje
Mei gauwens dy wekker en bin ferblide.

Heimich Geheimzinnig

De ontkiemende kennis hult zich steeds in een geheimzinnige waas, zo zelfs dat wij, omgekeerd, bij het bemerken van geheimzinnige gedragingen of tekenen de verborgenheid van een of andere verheven kennis veronderstellen. Dit is de reden waarom men zesentwintig eeuwen lang aan Egypte de hoogste wijsheid heeft toegekend, om het simpele feit dat zijn lettertekens de geheimzinnigste waren die men kende. Indien dan echter de pas ontloken kennis deze geheimzinnige dekmantel en de stilzwijgende verborgenheid nodig heeft, zo geldt dat niet voor de tijd als zij tot volle wasdom is gekomen.

José Ortega y Gasset

Doarmer merkt ook wel eens op, dat sommige mensen zwijgzaamheid en “ondoorgrondelijkheid” met wijsheid verwarren.

Troch it kaaisgat Door het sleutelgat

Sartre heeft altijd vastgehouden aan zijn idee van volstrekte vrijheid. Hij kwam natuurlijk in moeilijkheden wat betreft de onderlinge verhoudingen tussen mensen. Gesteld dat de mens een in zijn lichaam geworteld ‘néant’ is, dan is hij in zijn eigenlijke kern een ziende die vanuit zijn uniek ‘néant’ alles beziet. Als lichaam is hij echter zichtbaar voor anderen. Is hij werkelijk mens, dan is hij ziende en worden andere mensen door hem bezien. Wordt hij opgelost in de zichtbaarheid, dan verliest hij zijn mens-zijn. Kunnen de verhoudingen tussen mensen dan anders worden beschouwd dan als een voortdurende strijd tussen het zien en het bezien worden? Sartre heeft een merkwaardig voorbeeld gegeven; iemand kijkt door een sleutelgat, is dus ziende, maar wordt ineens gewaar dat hij, als kijkende, wordt bekeken. Als kijkend is hij mens, een subject; als bekeken verstart hij tot lichamelijkheid.

R.Kwant

Fearren Veren

Doarmer las eens de volgende definitie”de mens is een tweevoeter zonder veren”. Dat klinkt simpel, de homo sapiens onderscheidt zich hierin van de vogel , maar is het genoeg, zijn er niet meer criteria nodig? Doarmer heeft hierover nagedacht en daarbij speelt de theorie van het “cluster concept” een rol, bijvoorbeeld er zijn ook mensen met helaas slechts één voet. Bij deze theorie is het zo, dat geen enkel criterium noodzakelijk of voldoende is. De Amerikaan Kripke zegt echter:” Het is werkelijk een mooie theorie. Het enige gebrek, dat ze volgens mij vertoont, is waarschijnlijk een tekortkoming die alle filosofische theorieën gemeen hebben. Ze is onjuist”.

Finzen Gevangen

Iemand die nooit met de wijsbegeerte in aanraking geweest is gaat door het leven als een gevangene van de vooroordelen die het gezonde verstand hem op legt, van de opinies die in zijn tijd of cultuur gangbaar zijn, en van de overtuigingen die zich in zijn geest hebben vastgezet buiten de keus of instemming van zijn eigen vrije gedachtegang om. Voor zo iemand zal de wereld strak omlijnd zijn, eindig, en vanzelfsprekend; gewone dingen roepen geen vragen op, en mogelijkheden waarmee men niet vertrouwd is worden geringschattend van de hand gewezen. Zodra we daarentegen wijsgerig gaan denken, merken we, dat zelfs de meest alledaagse dingen problemen oproepen waarop slechts zeer onvolledige antwoorden mogelijk zijn. Ook al kan de wijsbegeerte ons vervolgens nauwelijks uitkomst bieden voor de twijfels die ze heeft opgewekt, ze verschaft ons wel tal van mogelijkheden om onze gedachten te verruimen en ze te bevrijden van de tirannie der gewoonte.

Bertrand Russell

Suze nane poppe Slaap kindje slaap

Doarmer mei in suske

Skepen Geschapen

Wie weet overigens of niet de oorzaak van het menselijk bestaan in dat bestaan zelf gelegen is? Misschien is hij bij toeval op een bepaald punt van het aardoppervlak geworpen, zonder dat men kan weten hoe en waarom, maar alleen dat hij zal moeten leven en zal moeten sterven, niet anders dan paddenstoelen die van de ene dag op de andere boven de grond komen of dan de bloemen die langs een sloot staan of een muur bedekken. Laten we niet verdwalen in het oneindige; we zijn er niet voor geschapen om daar ook maar het minste benul van te krijgen. Het is ons ten enenmale onmogelijk de oorsprong der dingen te achterhalen. Het maakt trouwens voor onze gemoedsrust niets uit of de materie eeuwig dan wel geschapen is.

De Lamettrie (1709-1751)

Op it hynder Te paard

Doarmer op it hynder

Fernuverje Verbazen

Het volgende las Doarmer op een kalender:

Alsof de chirurgenhand van het noodlot mij ineens heeft verlost van een oude blindheid, kijk ik vanuit mijn anonieme leven op naar het heldere besef van hoe ik besta. En ik zie dat alles wat ik heb gedaan, alles wat ik heb bedacht en alles wat ik ben geweest een soort bedrog en een soort waanzin is. Het verbaast mij wat ik allemaal niet kon zien. Het bevreemdt me wat ik allemaal was en waarvan ik nu zie dat ik het toch niet ben.

Fernando Pessoa

Ja, Fernando, nu je Plato’s grot verlaten hebt, zie je wat je niet bent, maar zie je ook wat je wel bent. Doarmer is benieuwd en daarom wil hij het boek lezen ,waaruit dit geciteerd is.

Gearsang Samenzang

Een groep christelijke jongeren maakt zich op voor de jaarlijkse samenzang

Oerdreaun Overdreven

Behalve van eekhoorns heeft Doarmer nu ook last van paddenstoelen in zijn tuin. Hij begint te denken aan de aanleg van een tuin met stenen en kunstgras. Niet dat hij iets tegen de natuur heeft, maar men moet niet overdrijven.

Mei fjouwer neilen Met vier spijkers

So waynat an skriet thet vnierich kind and wepet thenne sine nakene lithe and sin huslase an sinne feder , ther him reda scholde with then hunger and then niwelkalda winter, thet hi sa diape and alsa dimme mith fior neilum is vnder eke and vnder ther molda bisleten and bithacht. Sa mot thio moder hire kindis erue seta and sella, therumbe thet hiu ach ple and plicht, alsa longe sa hit vngerich is , thet hit noder frost ne hunger ne in fangenschip vrfare.

Ca. 1440 ( Oudfries uit de huidige provincie Groningen)

Tsjinje Dienen

De rede is en behoort slechts de slaaf van de passies te zijn, en kan nooit pretenderen een andere functie te hebben dan deze te dienen en te gehoorzamen.

David Hume (1711-1776)

Dêrof reitsje In de war raken

Zoals bekend was de filosoof Nietzsche de laatste jaren van zijn leven “wat in de war”. Tegenstanders hebben dit wel eens gebruikt om zijn opvattingen te bestrijden, maar dat is merkwaardig, want dan beoordeel je een leven alleen op de manier waarop dit wordt afgesloten, alsof alles om het einde gaat. Je zult maar je leven lang goed functioneren en dan wordt je daarop afgerekend! Het kan een ieder overkomen. Maar goed, de filosoof kwam met uitspraken, die de wenkbrauwen wat kunnen doen fronsen . Zo schreef hij in 1889 in een brief: “Zuletzt wäre ich lieber Baseler Professor als Gott; aber ich habe es nicht gewagt, meinen Privat-Egoismus so weit zu treiben, um seinetwegen die Schaffung der Welt zu unterlassen. Sie sehen man muß Opfer bringen, wie und wo man lebt.“ En zo is het, iemand moet zich om de schepping bekommeren anders krijg je een gekkenboel en als Doarmer dit leest, dan denkt hij ,als hij dan toch in de war moet raken op het eind van zijn leven, dan maar op deze manier.

Beskoalmasterje Bevitten

Ofschoon zelfverachting ’t tegendeel is van hoogmoed, is niettemin wie zichzelf veracht ten nauwste verwant aan de hoogmoedige. Aangezien zijn droefheid daaruit voortkomt, dat hij zijn eigen machteloosheid erkent door de vergelijking met de macht of de deugd van anderen, zal zijn droefheid immers worden verlicht, d.w.z. zal hij zich verblijden, wanneer zijn verbeelding zich bezig houdt met de beschouwing van de fouten van anderen. Vandaar het gezegde: het is een troost voor ongelukkigen dat zij lotgenoten hebben gehad. Daarentegen zal hij te meer bedroefd worden, naarmate hij meent dieper onder anderen te staan; en vandaar dat niemand meer tot afgunst neigt, dan wie zichzelf veracht; dat hij scherp op de daden van anderen let, meer om ze te bevitten dan om ze te verbeteren, en dat hij bovenal de nederigheid prijst en zich op haar verheft, evenwel op zulk een wijze, dat hij toch naar de schijn nederig blijft.

Spinoza

Oarder Orde

En aangezien zij, die de aard van de dingen niet begrijpen, niets omtrent die dingen zelf zeggen, doch zich ze slechts inbeelden en die inbeelding voor begrip houden, geloven zij, onwetend omtrent de dingen en hun eigen aard, vast en zeker dat er orde heerst in de natuur. Want wanneer de dingen zo zijn ingericht dat wij ze ons, zodra de zintuigen ze aan ons voorstellen, gemakkelijk kunnen verbeelden en dat wij ze ons bijgevolg gemakkelijk kunnen herinneren, dan noemen we ze goed geordend; in het tegenovergestelde geval slecht geordend of verward. En aangezien datgene wat wij ons gemakkelijk kunnen voorstellen ons aangenamer is dan iets anders, verkiezen de mensen orde boven verwarring, alsof er enige orde in de natuur bestond behalve dan met betrekking tot onze voorstelling.

Spinoza (1632-1677)

Iets anders geformuleerd: orde is gewoon een vorm van chaos, waaraan wij gewend zijn.

It fersin De vergissing

Heidegger verwerpt niet simpelweg de opvattingen van zijn tegenstanders. Hij wil laten zien dat vergissingen van filosofen voortkomen uit een wezenlijk kenmerk van het Dasein zelf: de gevallenheid. Om dat te doen, betoogt hij dat ieder Dasein, met als voorbeeld de handwerksman die geheel en al opgaat in zijn werk, de neiging heeft tot dezelfde tekortkomingen als de filosoof, en dat de vergissingen die door een filosoof worden gemaakt, alleen maar verfijnde, conceptuele versies zijn van alledaagse misverstanden.

M.Inwood

Oan 'e ein Uitgeput

Voor Doarmer breekt de tijd van de “grote rituelen” weer aan, deze rituelen hebben betrekking op handelingen, maar vooral toch op woordgebruik. De rituele handelingen kan men onderverdelen in waarnemen, opslaan en doorgeven, het rituele woordgebruik is flexibeler, van tijd tot tijd duiken er nieuwe kreten op en dat kan ook, want de bedoeling is, dat er in wezen niets verandert en bij handelingen bestaat het gevaar, dat iemand “anpackt”en dan krijg je problemen. Eigenlijk breekt de tijd nog niet helemaal aan, want eerst zijn er altijd een paar “koortsige” weken( zie de Zauberberg van Thomas Mann), waarin een ieder hectisch met de handelingen en woorden in de weer is zonder het rituele karakter ervan te beseffen . Daarna is men dankzij uitputting klaar om met de rituelen te beginnen.

In lyts amerij Een klein ogenblik

Man muss illusionslos sein und doch leidenschaftlich ins Leben verliebt bleiben, auch wenn man dessen große Vergeblichkeit entdeckt hat. Nietzsche verlangt viel von einem, der für die Tragödie reif geworden ist. Er muss sich zuerst dem Entsetzen und dem Grauen geöffnet haben und dann diese schreckliche Beängstigung wieder verlernen können in der Erfahrung, dass schon im kleinsten Augenblick, im kürzesten Atom seines Lebenslaufes ihm etwas Heiliges begegnen kann. Der ästhetische Augenblick ist ein solches Glücksatom, das allen Kampf und alle Not aufwiegt.

Safranski

Wier Waar

Voordat er enig erzijn was en nadat er helemaal geen erzijn meer zal zijn, was er geen waarheid en zal er geen zijn, omdat waarheid als ontslotenheid, ontdekking en ontdektheid dan niet kan zijn. Voordat de wetten van Newton werden ontdekt, waren ze niet ‘waar’ ; daaruit volgt niet dat ze onwaar waren, of onwaar worden als er ontisch geen ontdektheid meer mogelijk is, net zomin als die ‘beperking’ een vermindering van het waar-zijn van de ‘waarheden’ betekent…….. Dat er ‘eeuwige waarheden’ zijn zal pas afdoende zijn bewezen als het gelukt is aan te tonen dat er in alle eeuwigheid erzijn was en zal zijn. Zolang dat bewijs ontbreekt, blijft die stelling pure fantasie, die niet legitiemer wordt omdat de meeste filosofen erin ‘geloven’.

Heidegger

Lôgje Vlammen

Doarmer heeft er wel eens moeite mee de vertaling van bepaalde liederen te laten zien. Het geeft bij buitenstaanders alleen maar aanleiding tot misverstanden en angsten. Hij wil toch een uitzondering maken voor deze vertaling van het Friese volkslied (gevonden op het internet). Als u denkt dat het een beetje “te” is, deze vier coupletten zijn een slechts een onderdeel. In de andere coupletten, die eigenlijk nooit gezongen worden staan uitdrukkingen als “met weer en wind, met nood en dood te strijden,met vlammend zwaard in d'ijzeren hand” en “zij kropen nooit, maar 't zwaard vloog uit de schede,werd aangerand hun erf en recht”. De resterende vier vallen dus wel mee en tonen dat het volk toch enigszins tot rust is gekomen.

Fries bloed kom in beweging
Bruis, kook, en bons door onze aderen!
Kom op! Wij bezingen het beste land van de aarde,
Het Friese land vol eer en roem

Refrein:
Klink dan en daver ver in het rond
Jouw oude eer, o Friese grond!
Klink dan en daver ver in het rond
Jouw oude eer, o Friese grond!

Hoe ook door overmacht, nood en zee bedreigd,
Oeroude lieve Friese grond,
Nooit werd die vaste, taaie band verbroken,
Die Friezen aan hun land verbond.

Refrein

Buigen was hen vreemd, zo hield het oude volk in ere
Zijn naam en taal, zijn vrijheidszin;
Zijn woord was wet, rechtdoorzee en trouw zijn leer,
En dwang, van wie dan ook, stond het tegen.

Refrein

Doorluchtig volk van deze oude naam,
Wees altijd trots op die ouderdom!
Blijf eeuwig van die grijze, hoge stam,
Een groene, een krachtige bloeiende loot!

Sljochtens Alledaagsheid

Door dit met-elkaar-zijn versmelt het eigen erzijn volledig met de zijnsaard van ‘de anderen’ , en wel zodanig dat die anderen in hun onderscheidenheid en particulariteit nog meer verdwijnen. Op die manier, onopvallend en onzichtbaar, ontplooit het men zijn eigenlijke dictatuur. Wij genieten en amuseren ons zoals men geniet; we lezen, zien en oordelen over literatuur en kunst zoals men ziet en oordeelt; maar we trekken ons ook terug uit de ‘grote massa’ zoals men zich terugtrekt; we vinden ‘aanstootgevend’ wat men aanstootgevend vindt. Het men, dat onbepaald is en waar wij allen toe behoren, zij het niet als optelsom, dicteert de zijnswijze van de alledaagsheid.

Heidegger

Bliuwe Blijven

Klik hier

In skjin laai Een schone lei

Doarmer is weer terug van zijn bezinningsweek in de Friese plaats S. Zoals gebruikelijk heeft hij zijn zonden overdacht, berouw getoond, boete gedaan en kan hij het komend jaar weer met frisse moed en schone lei beginnen. Tijdens dit verblijf realiseerde hij zich ook, dat hij niet meer gewend is “tussen” familieleden te wonen, hij kwam ze voortdurend tegen, het worden er steeds meer en dat geeft wel een wat “onrustig” gevoel. Zijn zoons, die even op bezoek waren, zeiden, na een bezoek aan de dorpskroegen, ‘welke (achter)neven hebben we allemaal ontmoet?’ Ja, een leven wat op afstand van de cultuur is helemaal zo gek nog niet.

Witte Weten

Ik belijd U, Heer, dat ik nog steeds niet weet, wat de “tijd”is, en anderzijds belijd ik U, Heer, dat ik weet, dat ik deze dingen in de tijd zeg en dat ik reeds lang aan het spreken ben over de tijd en dat ook dit “lang”alleen lang is in tijdsduur. Hoe weet ik dit dan, wanneer ik niet weet wat de tijd is? Of weet ik misschien niet, hoe ik moet zeggen wat ik weet? Ik, ongelukkige, die niet eens weet wat ik niet weet!

Augustinus

Gjin juster gjin moarn Geen gisteren geen morgen

Toen eindelijk de volheid van de tijd was gekomen, is ook Hij gekomen die ons zou bevrijden van de tijd. Want eenmaal bevrijd van de tijd, zijn wij bestemd om te geraken tot de eeuwigheid, waar geen sprake is van tijd. Daar wordt ook niet gezegd: “Als het uur zal komen”, want het is er een eeuwige dag, die niet voorafgegaan wordt door een gisteren en niet wordt verdrongen door een morgen. In deze wereld echter wentelen de dagen, de ene gaan, de andere komen; geen enkele blijft, zelfs de ogenblikken dat wij spreken verdringen elkaar: de eerste lettergreep maakt plaats opdat de volgende kan klinken.….. zozeer is niets bestendig, niets duurzaam in de tijd. Daarom moeten wij Degene door wie de tijden zijn gemaakt, liefhebben, opdat wij bevrijd worden van de tijd en bestendigd worden in eeuwigheid.

Kerkvader Augustinus (354-430)

Sykje en freegje Zoeken en vragen

Als zoeken heeft het vragen een voorafgaande leidraad vanuit het gezochte nodig. De zin van zijn moet voor ons dus al op enigerlei wijze beschikbaar zijn. Aangestipt werd dat we ons altijd al in een zijnsverstaan bewegen. Daaraan ontspruit de nadrukkelijke vraag naar de zin van zijn en de tendens om tot een begrip daarvan te komen. We weten niet wat ‘zijn’ wil zeggen. Maar zelfs als we vragen: ‘wat is “zijn” ?’, houden we ons al op in het verstaan van het ‘is’ , zonder dat we in begrippen zouden kunnen uitleggen wat het ‘is’ betekent. We kennen niet eens de horizon van waaruit we de zin zouden moeten begrijpen en vastleggen. Dit vage doorsnee-zijnsverstaan is een factum.

Heidegger

Triuwe Duwen

Wij zijn als boomstammen in de sneeuw. Schijnbaar staan ze er maar bovenop en met een licht duwtje moest je ze eigenlijk kunnen wegschuiven. Nee, dat kan je niet, want ze zijn vast met de aarde verbonden. Maar kijk, zelfs dat is slechts schijnbaar.

Franz Kafka

In kar meitsje Een keuze maken

Van deze volstrekte nabijheid van onderzoeker en onderzocht object gaat ook een andere fenomenoloog uit: Heidegger. Er is iets waarin het onderzoek naar de mens altijd verschilt van andere soorten principiële kwesties, en wel de uitzonderlijke omstandigheid dat wij zelf de menselijke werkelijkheid zijn: ’Het existerende dat wij moeten analyseren’, schrijft Heidegger,’zijn wij zelf. Het wezen van dit existerende is mijn.’ Welnu, het doet er wel degelijk toe dat de menselijke werkelijkheid mij is, want voor de menselijke werkelijkheid betekent bestaan nu juist altijd zijn wezen aanvaarden, dat wil zeggen: er verantwoordelijk voor zijn in plaats van het van buitenaf toegekend te krijgen, zoals een steen dat krijgt. ’En aangezien de “menselijke werkelijkheid” in wezen zijn eigen mogelijkheid is, kan dit existerende zichzelf in zijn wezen ‘kiezen’, zich winnen, het kan zich verliezen.’

Sartre

De pylders en de hynstelústerer De zuilen en de paardenfluisteraar

Woansdei Woensdag

1. Jan Brandt Wiersma, Hillebrand Visser, Jouke Bosje – 2. Rutmer van der Meer, Renze Pieter Hiemstra, Folkert van der Wei;

3. Martijn Olijnsma, Hylke Bruinsma, Alle Jan Anema – 4. Marten van der Leest, Pieter Jan Plat, Peter de Boer;

5. Jan Dirk de Groot, Karel Nijman, Pier Piersma – 6. Pieter Bakker, Lennart Adema, Tjibbe Hansma;

7. Jelmer Hofstee, Jacob Zaagemans, Michel van der Veen – 8. Gert-Anne van der Bos, Taeke Triemstra, Daniël Iseger;

9. Arnold Zijlstra, René Anema, Thomas van Zuiden – 10. Jelte Pieter Dijkstra, Siebe Greidanus, Feiko Broersma;

11. Hendrik Tolsma, Herman Sprik, Johannes Boersma – 12. Dirk-Yde Sjaarda, Erik Haitsma, Gert-Jan Meekma;

13. Pieter van Althuis, Jacob Klaas Haitsma, Gerrit Flisijn – 14. Pieter Vogels, Pytrik Hiemstra, Jan Sjoerd Tolsma;

15. Site Ferwerda, Gerrit Meijer, Dennis Wijnjeterp -16. Johan van der Meulen, Jacob Wassenaar, Marten Feenstra.

Oardel skonk Anderhalf been

Een oude marathonfoto, waarop Doarmer loopt naast iemand met anderhalf been.

Bliuwe Blijven

Men kan op geen enkele manier voor zichzelf verbergen wat in feite wordt uitgedrukt door het willen dat door het ascetisch ideaal in een bepaalde richting is gestuurd: die haat tegen het menselijke, meer nog tegen het dierlijke, en nog meer tegen het stoffelijke, die afschuw van de zinnen, van de rede zelf, die angst voor geluk en schoonheid, dat verlangen om te ontsnappen aan elke schijn, verandering, wording, dood, elke wens, elk verlangen zelf – dit alles betekent, dat moeten we durven begrijpen, een wil tot het niets, een afkeer van het leven, een protest tegen de fundamenteelste premissen van het leven, maar intussen is en blijft het een wil!.............. En, om tot slot nog te zeggen wat ik in het begin al zei: de mens wil nog liever het niets willen, dan niet te willen……

Friedrich Nietzsche

Lulk Boos

Dat lammeren boos zijn op de grote roofvogels bevreemdt ons niet: maar dat is nog geen reden het de grote roofvogels kwalijk te nemen dat ze lammetjes wegkapen. En als de lammetjes onder elkaar zeggen ‘die roofvogels zijn boosaardig; en degene die zo weinig roofvogel is als het maar kan, die veeleer hun tegenpool, een lam is, zou die niet goed zijn?’, dan valt er op deze constructie van een ideaal niets af te dingen, al is het dan zo dat de roofvogels er een licht ironische blik op zullen werpen en misschien bij zichzelf zeggen: ‘wij zijn helemaal niet boos op ze, op die goede lammetjes, we houden zelfs van ze: er is niets zo smakelijk als een zacht lam’.

Friedrich Nietzsche

Swiid Roemrijk

Ook bij Epicurus was dit een van de belangrijkste regels, want de leus van zijn school, verberg je leven, die mensen verbiedt openbare ambten en missies op zich te nemen, houdt tevens het verachten in van de roem; want roem is de bijval die de wereld ons betuigt voor de daden waarmee wij naar buiten treden. Epicurus gebiedt ons een teruggetrokken leven te leiden en alleen voor onszelf te zorgen: hij wil niet dat wij door anderen worden gekend, en minder nog dat wij door hen worden geëerd en geroemd. Hij raadt Idomeneus dan ook aan om zijn daden niet af te stemmen op de publieke opinie en waardering, behalve als hij daarmee de ongemakken kan vermijden die de minachting der mensen hem eventueel zouden kunnen opleveren.

Montaigne

Rein Regen

Toen Doarmer vandaag de voorzichtige regendruppels voelde, moest hij denken aan de woorden uit dat liefdesgedicht “do bist sêft as simmerrein” , jij bent zacht als zomerregen, en toen was zijn dag weer goed.

Fersilje Verspillen

Wat haw’k bedijd yn al dy lange jierren?
In hânfol fersen, dêr is it mei sein;
ik haw, in skoalbern, tige op’t snjit en fleurich,
wat flinterknipt en boarte op libbens plein.

It is al let; ‘k sjoch de fersille oeren,
in fjild fan stiennen, om my hinne stean.
Wat jout it dat aloan mei lome wjokslach
myn tinzen oer dy toarre oarde gean?

Ik lit se saaie oer grien en pôlen blommen,
geurjend en kleurd fan waarmens dy’t ik joech
yn freonskip, en ik bin werom by harren,
waans libben ‘k, lang of koart, yn leafde droech.

Rixt (1887- 1979)

Lyts Klein

Een taalmonumentje in een taalgrensriviertje

Gearhingje Samenhangen

Daarom is er moed voor nodig om zichzelf te kiezen; want op hetzelfde moment waarop het lijkt alsof hij zich het meest isoleert, op datzelfde moment stoelt hij des te dieper op de wortel waardoor hij met het geheel samenhangt. Dat beangstigt hem, en toch moet het zo zijn; want wanneer de vrijheidshartstocht in hem is ontwaakt – en die is ontwaakt in de keus, evenzo als ze zichzelf in de keus veronderstelt – kiest hij zichzelf en strijdt voor dat bezit als voor een zaligheid, en dat is het ook: zijn zaligheid.

Søren Kierkegaard

Wiet Nat

Hertferskuorrend Hartverscheurend

nog argeloos

Gisteren heeft Doarmer deelgenomen aan het inferno van W. Wat was het geval?Aan de temperatuur ,iets boven de dertig graden, lag het niet. Het was behaaglijk en overal op de route stonden mensen met tuinslangen en bekertjes water, dus prima, maar toch besloot de organisatie op een bepaald moment na drie ronden de deelnemers van het parcours te halen. Zoon H. kon nog de vierde ronde in, maar Doarmer en de meeste andere deelnemers werden verplicht te stoppen. Het leek de Elfstedentocht van 63 wel! Bij de meeste deelnemers heerste totaal onbegrip, het was warm , maar men was getraind, paste het tempo wat aan en wat is dan 10 km! Er speelden zich hartverscheurende taferelen af, maar het hielp niet, bij de organisatie ontbrak elk gevoel voor heroïek. Vandaar dat de benaming inferno hier helemaal op zijn plaats is.

De touter De schommel

Liggend in zijn schommeltuinbank bereidt Doarmer zich voor op de 10 km door het dorp, vier rondjes van 2.5 km. Want , hoewel hij vakantie heeft, betekent dit niet, dat er niets gedaan moet worden, zo is Doarmer nu eenmaal. Bovendien is zo’n 10 km wedstrijd een soort allegorie van het “werkend” bestaan. Je begint ergens, je spant je in en blijkbaar doen anderen dat ook, maar in feite loopt iedereen in kringen en op het eind ben je weer daar, waar je begonnen bent. Onderweg geven sommigen de moed op, anderen zetten door en er is maar één winnaar, maar ook die is er niets mee opgeschoten. Camus zou waarschijnlijk zeggen, daar gaat het ook niet om, het is jouw wedstrijd. Dus gaat Doarmer weer vol goede moed beginnen aan de dans met de zwaartekracht.

Nei ôfrin Na afloop

It hear De omgeving

Hy skoep syn wrâld, oerseach it hear,
mar it meitsjen inkeld wie net foldwaande.
Algeduerich moast hy it ek bewarje,
wat net tafalt as jo net almachtich binne.
Hieltyd feroaringen hommels.
Guod, bisten, dat gie, mar minsken?
Wif en harren sels in riedsel,
moast hy kedize, wa’t yn syn wrâld hearde
en wa’t syn lytse hôf ferlitte moast
en hy fielde gjin laitsjende twirre mear.

De oare dei De volgende dag

Hoe hoog de vogel van bovenaf ook over heel de wereld kijkt, bij wat hij ziet, ziet hij nooit ‘de volgende dag’; wat hij op zijn verre reizen ook ziet, nooit ziet hij ‘de volgende dag’………… Hoe veel dagen een vogel ook zag opgaan en aflopen, nooit zag hij ‘de dag van morgen’. Want de vogel ziet geen verschijnselen – maar de volgende dag kan in de geest gezien worden. En de vogel wordt niet door dromen geplaagd - maar de volgende dag is een hardnekkige droom, die steeds weer terugkomt. En de vogel kent geen onrust - maar de dag van morgen is de onrust van elke dag…… O, van alle vijanden die met macht en list bij een mens binnendringen is er misschien geen opdringeriger dan deze volgende dag, die altijd deze volgende dag is. Over zijn geest zegevieren is groter dan een stad innemen; maar wil een mens de overwinning op zijn geest behalen, dan moet hij ermee beginnen die volgende dag kwijt te raken!

Søren Kierkegaard (1813- 1855)

Betsjutte Betekenen

Taal heeft altijd iets ongrijpbaars en gelukkig maar, denkt Doarmer, want dat verhindert , dat je vastgenageld wordt. Een probleem is bijvoorbeeld de betekenis van woorden uit oude teksten en dan niet woorden, die uitgestorven zijn, nee, woorden, die wat vorm betreft eigenlijk nog steeds bestaan, bijvoorbeeld “gerechtigheid”, “vrijheid” en dergelijke. De vraag is, wat bedoelde men daarmee in de Middeleeuwen? De geschiedfilosoof Reinhard Koselleck spreekt van de zogenaamde “Sattelzeit”, de tijd tussen 1750 en 1850. In deze periode hebben volgens hem bepaalde “politieke” begrippen de betekenis gekregen, die wij nog steeds begrijpen. Wij zijn genoodzaakt, de begrippen uit de tijd daarvoor in zekere zin te vertalen. Doarmer vraagt zich soms af, of we nu niet in een nieuwe “Sattelzeit” leven, waarin begrippen als “vrijheid” weer nieuwe betekenis krijgen.

It sil út ein gean Het gaat beginnen

Ferdivedaasje Vermaak

Doarmer las vandaag een interessant artikel over “twijfel” en “zekerheid”, zaken waar o.a. Descartes en Wittgenstein zich mee bezig hebben gehouden. Ik weet zeker, dat ik twijfel, zegt Descartes ongeveer en men kan alleen maar twijfelen tegen de achtergrond van zekerheid, zegt Wittgenstein ook ongeveer, waarbij zekerheid bij hem samenhangt met de context, waarin iets beweerd wordt. Bij het lezen van het artikel vroeg Doarmer zich af wat zijn zekerheid is, zijn vaste punt , van waaruit hij twijfelt of is zijn hele leven een soort “skossejeien”, springen van de ene wegglijdende schots naar de andere, een wintervermaak uit Doarmer’s jeugd. Ja, moeilijk, Doarmer moet er maar eens over nadenken. Het skossejeien lijkt het meest aantrekkelijk, het is het Nietzscheaans dansen op het gladde ijs, maar hoe past dat bij zijn zelfbeeld van hardwerkende , plichtsgetrouwe verkeersregelaar in het buitengebied?

Tille Wemelen

We hebben de langste dag weer gehad, maar Doarmer kon daarvan niets merken toen hij vandaag langs de rivier de R. rende. Het was gewoon warm en niets wees op de komende winter. Overigens de zwanen in de E. Aa zijn weer terug met jongen! Bovendien zag Doarmer overal reigers en ook nog een grote earrebarre (=ooievaar). Koartsein, it tilde fan fûgels.

Boaskje Trouwen

Is het theedrinken gedaan, dan begeeft het geheele gezelschap zich naar buiten, in den stal en in de schuur, om vee, huis en tuin in oogenschouw te nemen. Hierdoor wordt aan de bedienden gelegenheid gegeven om het tooneel te veranderen voor het tweede bedrijf. Het gezelschap wandelt bij groepjes hier en daar, en wanneer men denkt, dat de zaken daar binnen in orde zullen zijn, zoekt de een na den ander zijne plaats weêr op. En nu komen ook de ongetrouwde gasten opdagen, jongelingen en meisjes, allen in uiterste pronk. Vroeger werd dit volkje wel bij paren genoodigd. Ieder jongeling had dan het hem toegedachte meisje van haar huis af te halen, en nam bij de komst ter bruiloft dadelijk naast haar aan tafel plaats. Voor zoover mij bekend, is dit thans weinig of niet meer in gebruik. ’t Was ook te veel in strijd met het vrijheidslievende karakter der Friezen, met een vrijster uit te gaan, die men niet zelf had gekozen.

Uit een beschrijving van een “Friesche boerenbruiloft” uit het jaar 1877. Zo’n feest eindigde volgens de beschrijving niet voor zeven uur ’s ochtends.

Roaie Mikken

Het is niet verwonderlijk, zegt een schrijver uit de Oudheid, dat het toeval zoveel macht over ons heeft, want wij leven bij het toeval. Iemand die tevoren niet in grote trekken een vaste koers voor zijn leven heeft bepaald, kan in zijn afzonderlijke handelingen onmogelijk orde aanbrengen. Geen mens kan de stukken juist leggen als hij geen beeld van het geheel in zijn hoofd heeft. Waarom zou je je voorzien van verf als je niet weet wat je moet schilderen? Geen mens stelt een vast plan voor zijn leven op, wij denken er slechts beetje bij beetje over na. Een boogschutter moet eerst weten waarop hij mikt en vervolgens zijn hand, de boog, de pees en de pijl in de juiste stand brengen. Onze plannen gaan teloor omdat ze geen leidend idee en geen doel hebben. Geen enkele wind waait gunstig voor de schipper die geen haven van bestemming heeft.

Montaigne

Wolle Willen

De wil tot macht is niet de wil om macht te bezitten, maar, zoals Nietzsche zegt, de ‘wil om te willen’, de wil die zichzelf wil, die zijn eigen kracht wil, en die daarom niet verzwakt wil worden door innerlijke verdeeldheid, schuldgevoelens of onopgeloste conflicten. Ze wordt dus alleen verwezenlijkt door de ‘grote stijl’, door levensmodellen die ons in staat stellen om een einde te maken aan angstgevoelens,schuldgevoelens en spijt, aan alle innerlijke verscheurdheid die ons uitput en ‘belast’, en ons aldus belet te leven met de lichtheid en de onschuld van een ‘danser’.

L.Ferry

De kloft De menigte

Denk maar eens aan die man wie gevraagd werd waarom hij zich zo aftobde in een kunst waar maar zo weinigen kennis van konden nemen: ‘Enkelen zijn me genoeg’, antwoordde hij. ‘Eén enkele is al genoeg, en zelfs geen enkele is me genoeg.’ Hij had gelijk: jij en een metgezel, of jij en jezelf vormen voor elkaar een groot genoeg publiek. Laat de menigte één man voor je zijn, en één man een hele menigte…….. Wij moeten doen als de dieren, die voor hun holen hun sporen uitwissen. Je moet er niet langer naar streven dat de wereld over jou praat, maar leren met jezelf te praten. Keer tot jezelf in, maar bereid je eerst goed voor, zodat je daar waardig ontvangen wordt.

Montaigne

Mjitte Meten

Wylst bûten it nuveraardige ljocht fan in junyjûn dûnset oer de nuddelbeammen, dy’t jit dreame fan in ferlerne winter, tinkt Doarmer nei oer itjinge hjoed bard is. Hy waard nammentlik werris konfrontearre mei “it mjitten fan’e wrâld” yn siferkes en persintaazjes. It meast fernuvere hy him oer it soarchlike antlit, dat guon derby lutsen. Mar hawar oare wike hawwe wy de langste dei en skielk is de tarieding foar in nije rispinge.

Om veiligheidsredenen heeft Doarmer dit maar niet in het Nederlands geschreven. Wankelmoedige geesten zouden op verkeerde ideeën kunnen komen.

Winke Wenken

Omdat ze zelf hun beste tijd hebben gehad , kijken de oude mannen toe hoe de jeugd aan het rennen is. Op de achtergrond wenkt reeds hun toekomst.

Beheind Beperkt

Wij vieren de redelijkheid, maar als puntje bij paaltje komt, hechten wij daar weinig belang aan. Zoals elke ouder weet die geprobeerd heeft om een tiener tot rede te brengen, is de overredingskracht van logica verbazingwekkend beperkt. Dat geldt met name op het morele vlak. Stel je een buitenaards adviseur voor die ons gelast om mensen te doden zodra ze een griepje oplopen. Hij zegt tegen ons dat we veel minder mensen zouden doden dan er zouden sterven als we de epidemie op haar beloop zouden laten. Door de griep in de kiem te smoren, zouden we levens redden. Dat mag dan logisch klinken, maar ik betwijfel of velen van ons voor dit plan zouden kiezen. Dat komt omdat de menselijke moraal diepgeworteld is in de sociale emoties, met empathie als kern. Emoties zijn ons kompas.

F.de Waal

Yllúzje Illusie

Doarmer heeft altijd een wantrouwen gehad ten opzichte van lieden, die voordurend vol energie in de “aanval” zijn en dat wantrouwen is niet geheel ten onrechte.

Over het algemeen wordt aangenomen dat mannen zo gesocialiseerd zijn dat ze hun emoties verbergen, maar het lijkt meer waarschijnlijk dat die houding het gevolg is van het omringd zijn door anderen die klaarstaan om elke kans aan te grijpen om hen ten val te brengen. Onze voorouders moeten het meteen hebben opgemerkt als een ander ook maar enigszins mank liep of even aan het eind van zijn Latijn was. Een mannetje van hoge rang kon zijn zwaktes maar beter verbergen, een neiging die misschien diep ingeprent is. Bij chimpansees is het niet ongebruikelijk dat een gewonde leider met verdubbelde energie op anderen afstormt, om zo de illusie te wekken dat hij perfect in vorm is.

F. de Waal

Tinne skonken Dunne beentjes

Doarmer in zijn tijd als “blondje”. Hier rust hij even uit bij pake(=opa) met maffiose hoed en pijp,nadat zij samen de aardbeien geschoffeld hebben. Al vroeg werd duidelijk, dat Doarmer een harde werker was en dat is altijd zo gebleven.

Eartiids Vroeger

Zus J.

Âlje Bulderen

Út grize sleauwe loften dripket in lije maaitiidsrein
krinkjespuiend yn’e ferlitten Eksosche Aa.
It hege wiete gers streaket myn knibbels,
in foalle leit langút en foar dea yn’e greide
en oeral âlet de stiltme.

Meitsje Maken

Het maken van een keuken. Vanwege privacy redenen is de bouwvakker onherkenbaar gemaakt.

Stribje nei tinken Streven naar denken

Geheel onze waardigheid bestaat dus in het denken. Daaruit moeten wij ons verheffen en niet vanuit de ruimte en de duur, die kunnen wij niet vullen. Laten wij er dus naar streven om goed te denken: dat is het beginsel van de zedenleer. Niet aan de ruimte moet ik mijn waardigheid ontlenen, maar aan de ordening van mijn denken. Ik zal niet meer hebben als ik landen bezit: door de ruimte bevat het heelal mij en slokt het mij op als een stip, door het denken bevat ik het heelal.

Blaise Pascal

Inkeld en allinne Uitsluitend

De absurde mens wil nu juist alleen doen wat hij volkomen begrijpt. Men verzekert hem dat hij zich aan hoogmoed bezondigt, maar hij begrijpt niet wat zonde betekent; men beweert dat hem wellicht de hel wacht maar zijn verbeelding schiet tekort om zich die vreemde toestand voor te stellen. Hij zou het eeuwige leven verliezen, maar dat zegt hem niets. Men verlangt dat hij schuld bekent, maar hij voelt zich onschuldig. Eigenlijk is dat het enige wat hij voelt, zijn onverbeterlijke onschuld. Al zijn daden worden door zijn onschuld gerechtvaardigd. Zo eist hij van zichzelf uitsluitend te leven met de dingen die hij weet, zich te behelpen met de realiteit en zich in zijn denken op niets te beroepen dat niet zeker is. Dan krijgt hij te horen dat niets zeker is. Met die zekerheid heeft hij te maken: hij wil weten of het mogelijk is te leven zonder zich ergens op te beroepen.

Camus

Sloarpje Slurpen

Als hardloper heeft Doarmer twee natuurlijke vijanden in de dierenwereld. De eerste is alom bekend: de hond. Daarom is Doarmer ook lid van de NCVBH ( De Nederlandsche Christelijke Vereniging ter Bestrijding van Hondachtigen). De tweede is minder bekend en men zou hem het beste kunnen omschrijven als een geniepig , bloedzuigend monster, dat zich op de nietsvermoedende, schaars geklede hardloper stort om vervolgens diens bloed op te slurpen: de teek (zie foto boven). Vanochtend heeft Doarmer zo’n monster letterlijk van zijn lichaam gerukt.

Unsisber Onzegbaar

De zogenaamde negatieve theologie gaat ervan uit, dat woorden tekort schieten om Hem te beschrijven. We kunnen dus niet zeggen ‘Hij is goed’ of ‘Hij is slecht’, dat zijn menselijke begrippen. Nee, het enige, wat we kunnen zeggen is, dat Hij dat allemaal niet is. Dionysius de Areopagiet (5e eeuw) zei, ‘over God zijn beweringen ontoereikend en ontkenningen waar’. Deze negatieve benadering komt men steeds weer tegen, in de Upanishaden, als men Brahma wil beschrijven en in zekere zin ook bij een filosoof als Derrida. Doarmer vraagt zich af of dit niet een woordspelletje is, je kunt zo zeggen, dat iets ons voorstellingsvermogen overstijgt, dat we er eigenlijk geen uitspraak over kunnen doen, het is ‘das Unsagbare’ , maar wat blijft dan over, als je het niet onder woorden kunt brengen? En wat moet je dan met een uitspraak als ‘Hij is, Hij bestaat’?

Narje Treiteren

Foar my in liddige basket,
sit ik finzen yn de âlde gymseal
en twongen ta neat dwaan en mysels
oertink ik de tiid, dy’t stûket
en dan wer narjend stadich krûpt,
allinne begelied troch it lûd fan skrassende pinnen.

Ferjitte en ferjaan Vergeten en vergeven

Zoals men in Holland de Hoekse en Kabeljauwse twisten had, kende men in de 14e en 15e eeuw in Friesland de Schieringers en de Vetkopers, twee groeperingen, die elkaar om tamelijk onduidelijke redenen bestreden en daarbij steun zochten buiten Friesland. De naam ‘vetkopers’ schijnt zoiets te betekenen als ‘vetweiders, slachtveefokkers’.De strijd mag nu onbelangrijk lijken, voor Doarmer ligt het toch iets anders, omdat zijn verre familieleden in de 15e eeuw aanhangers van de vetkopers waren , eentje is zelfs op last van de hertog van Saksen , bondgenoot van de Schieringers, in 1500 in Franeker opgehangen. Doarmer stamt af van een broer en hoewel hij weet dat je moet vergeten en vergeven en dat het misschien wel een tijdje geleden is, maar dat is betrekkelijk voor een oud cultuurvolk, wie hield per slot van rekening de Romeinen tegen,blijft het voor hem een zaak, waarover het laatste woord nog niet is gesproken.

Deilje Ruzie hebben

Er is veel strijd geleverd over de vraag waar de uiteindelijke determinatie gelokaliseerd moet worden. Zo hebben natuurwetenschappers en sociale wetenschappers lang geruzied of de doorslag nu uiteindelijk wordt gegeven door ‘nature’ dan wel ‘nurture’. Maar of de determinerende krachten nu van binnenuit ( op het niveau van de elementaire deeltjes of genen) of van buitenaf ( opvoeding, sociale omgeving, taal, economie, de Ander) komen, het resultaat is onveranderd dat de menselijke autonomie en vrije wil het onderspit delven.

J. de Mul

Tsja Tja

Tsjabbe,Tsjabbele, Tsjabel,Tsjable,Tsjabring,,Tsjade,Tsjeable,Tsjaerd,

Tsjakke,Tsjalf,Tsjalke,Tsjalling,
Tsjals,Tsjamke,Tsjamme,Tsjapke,Tsjark,Tsjasse,
Tsjassing,Tsjeard,Tsjaerk,Tsjears,Tsjêbbe, Tsjêbbele,

Tsjêbke,Tsjeed,Tsjeedse,Tsjeepke,Tsjelke,

Tsjelle,Tsjeme,Tsjemke,Tsjepke,
Tsjeppe,Tsjerd,
Tsjerger,Tsjerk,Tsjaerp,Tsjesse,Tsjetse,Tsjette,

Tsjibbe,Tsjibbele,Tsjidse,Tsjidsger,
Tsjiebe,Tsjiep,
Tsjiesse,Tsjiete,Tsjiets,Tsjetsje,Tsjimke,

Tsjimme,Tsjinse,Tsjipke,Tsjirk,Tsjise,
Tsjisse,Tsjitse,Tsjitsger,
Tsjitte, Tsjomme,Tsjumme.

Blak Windstil

In de verveling leert de mens zijn grenzen te overschrijden, omdat hij zich ten overstaan van de leegte van zijn oude overtuigingen en meningen ontdoet, en zo tot een nieuw inzicht kan komen. Svendsen maakt hier overigens dankbaar gebruik van de filosoof Heidegger, die schreef dat ‘de filosofie uit het niets van de verveling wordt geboren’.In de verveling ‘ beseffen wij de leegte, de onbeduidendheid, waarin de dingen in een alomvattende onverschilligheid wegzinken. Het onechte leven heeft voor dit inzicht geen tijd, omdat zijn op de wereld georiënteerde grondbeweging de tijd weghaalt’. Verveling leidt dus niet alleen tot nieuwe inzichten, maar ook tot een wezelijker verhouding met de tijd. De ‘windstilte van de ziel’ die aan het creatieve proces voorafgaat, zoals Nietzsche dat noemde, is er een van de verveling, die ons het ware karakter van de tijd openbaart.

J. Hermsen

Tige Terdege

Nu kan de filosoof Oudemans wel beweren, dat het gras mens en vee gebruikt om zich te dupliceren, maar over het algemeen hebben de plantaardigen het niet gemakkelijk in onze maatschappij. Neem bijvoorbeeld het reeds genoemde gras, het wordt gemaaid, afgegraasd en op een composthoop gegooid alsof het niks is en neem de boontjes, weerloos worden ze geplant en gedopt om tenslotte door meedogenloze vegetariërs verslonden te worden. Nee, dan die zogenaamde zielige dieren, die kunnen tenminste nog wegrennen of erger terugschoppen of bijten. Zich hiervan terdege bewust was Doarmer dan ook aangenaam verrast toen hij in de krant las, dat er een nieuwe partij aan de komende verkiezingen meedoet: de PAPA, Partij Aardig voor de PlantAardigen. Hiermee is ook een einde gekomen aan Doarmers bestaan als zwevende kiezer en heeft hij een nieuw politiek thuis gevonden. Dat deze nieuwe partij zich met alle maatschappelijke problemen bezig houdt, blijkt wel uit de oplossing die ze heeft voor de economische crisis, “gewoon geworden laten” en dat laatste spreekt een Friese boer als Doarmer ontzettend aan.

Ferbjustere Verbijsterd

Had het heelal vijf minuten eerder kunnen beginnen? Kan het twee kilometer naar rechts worden verplaatst? En hebben deze verbijsterende vragen wel betekenis? Leibniz, die deze vragen als eerste stelde, dacht van niet: volgens hem bestaan ruimte en tijd alleen in de relaties tussen objecten en gebeurtenissen, en niet op zichzelf. Zonder gebeurtenissen zou er geen tijd zijn, zonder objecten geen ruimte, zodat de veronderstelling dat het heelal vijf minuten eerder begon, betekenisloos is….. Al is het moeilijk te doorgronden of te expliciteren, het denkbeeld dat de tijd stroomt of een richting heeft is verankerd in ons hele denken. Zo kunnen we in de drie ons omringende ruimtelijke dimensies naar believen in elke richting reizen. Maar wat we ook proberen, in de tijd kunnen we slechts één kant op: naar de toekomst, niet naar het verleden. Komt dit door een diep metafysisch kenmerk van de tijd, of schieten onze huidige technische vermogen gewoon te kort?

T.Crane

In de moderne natuurkunde is er geen “objectief nu” en “stroomt “ de tijd ook niet.

Jiske As

Meestal houdt Doarmer zich weinig met de actualiteit bezig, want zijn leven is kort en daarom wil hij zich graag beperken tot de essentiële dingen en dat zijn beslist niet de aswolken en de financiële crisissen. Voor hem horen die zaken bij de achtergrondruis van het menselijk bestaan. Dat kunnen we toch niet veranderen. Vulkanen spuwen as uit en economieën raken in een crisis. Af en toe echter gebeurt er iets wat wel zijn aandacht trekt. Zo moest afgelopen week een landgenoot van Doarmer zich uit de politiek terugtrekken omdat hij iets gedaan had wat niet bij de opvattingen van zijn partij paste en dat laatste begrijpt Doarmer niet helemaal, want staat niet in 1 Korintiërs 13 :

Al sprak ik de talen van alle mensen en die van de engelen – had ik de liefde niet, ik zou niet meer zijn dan een dreunende gong of een schelle cimbaal. Al had ik de gave om te profeteren en doorgrondde ik alle geheimen, al bezat ik alle kennis en had ik het geloof dat bergen kan verplaatsen – had ik de liefde niet, ik zou niets zijn. Al verkocht ik mijn bezittingen omdat ik voedsel aan de armen wilde geven, al gaf ik mijn lichaam prijs en kon ik daar trots op zijn – had ik de liefde niet, het zou mij niet baten………. Ons resten geloof, hoop en liefde, deze drie, maar de grootste daarvan is de liefde.

Doarmer vermoedt dan ook, dat andere redenen een rol hebben gespeeld bij de terugtrekking , bijvoorbeeld dat de vulkaanas de heldere kijk heeft vertroebeld of het feit dat de politicus uit het land F. komt, hij bedoelt maar.

Keapje Kopen

Een vertaalde akte van 13 februari 1529

Ghees Hesselsdr. en haar kind Peer verklaren aan Klavs en Ryoerd Tyedghers over te laten al de landen als wijlen Hessel, hun vader, heeft gebruikt en hem hebben toebehoord in Brongerghae gelegen, welke landen Hessel en zijn vrouw Tyeytgye vroeger aan Tyedgher Klavs verkocht hebben en waarvan Klavs en Rijoerd haar de laatste termijn hebben betaald.

Tyedgher en zijn zoon Rijoerd , nu zou men zeggen Tjitsger en Ruurd, zijn voorouders van Doarmer. In 1519 hebben Klavs en Rijoerd ook al een stuk land gelegen aan de Tsjonger van Ghees gekocht, dat wil zeggen de laatste termijn hebben ze betaald.

De lêste tins De laatste gedachte

Daß aber einmal ein Zeitpunkt eintreten wird, da alle Verändrung ( und mit ihr die Zeit selbst) aufhört, ist eine die Einbildungskraft empörende Vorstellung. Alsdann wird nämlich die ganze Natur starr und gleichsam versteinert: der letzte Gedanke, das letzte Gefühl bleiben alsdann in dem denkenden Subject stehend und ohne Wechsel immer dieselben. Für ein Wesen, welches sich seines Daseins und der Größe derselben (als Dauer) nur in der Zeit bewußt werden kann, muß ein solches Leben, wenn es anders Leben heißen mag, , der Vernichtung gleich scheinen.

Immanuel Kant

Omrinne Lanterfanten

Uit de krant van vandaag:

L. begint volgend schooljaar lyceum in E. Voor jaarlijks vijftien mille kunnen leerlingen terecht op dit lyceum.Acht leerlingen in een klas. Persoonlijke aandacht van leerkracht, mentor, tutor en de persoonlijk begeleider. Ruimte voor klieren en lanterfanten is er niet. Wie dat toch doet, moet na de schooldag van acht tot vijf nog een uur nablijven. Of op zaterdag terugkomen.

Vraag: Waar kunnen wij deze man van?

Oan dobbe ig Aan de rand van het meertje

Enkele stukjes over de liefde:

Nin faem, hoe moy, dijn glanz' besyll't

Op tuwzen mijle ney,

Yen strieltje' uwt dijn blier eag, ik tjuwg,

Tjocht dat ick ney dy stjoer,

Ja yn dijn ljeafde baern in flyueg

Az migge'yn 't kersse-fjoer.
…………………………………………………

Heal dea, heal dea, trog minn'-sjocht', ljeafke,

Oon' dobbe ig het ljeafds wuwn' my brocht,

Het tinckt 'er jo fen, herte tjeafke,

Witte y rie jin myn ljeafde-sjocht'?

………………………………………………….
Myn hert dat trillet my, it iz nin roy,

Myn ljeafste Wobbelke,

Myn swietste Wobbelke,

Myn wirdste Wobbelke,

Het biste moy.

Gysbert Japix

Steech Onverzettelijk

Wij leven in roerige tijden en het is belangrijk dat de landsverdediging in goede staat is. Vandaar dat Doarmer gisteren twee steden in F. heeft geïnspecteerd en hij heeft daarbij geconstateerd dat alles in orde was. De vijand zal stuiten op een muur van onverzettelijkheid.

Oarder stiftsje Orde stichten

Nietzsche meint das doppelte Entsetzen: Vom Alltagsbewusstsein her gesehen ist das Dionysische entsetzlich, und umgekehrt, vom Dionysischen her gesehen, ist die alltägliche Wirklichkeit entsetzlich. Das bewusste Leben bewegt sich zwischen beiden Möglichkeiten. Es ist aber eine Bewegung, die eher einem Zerrissenwerden gleicht. Hingerissen vom Dionysischen, mit dem das Leben Fühlung halten muss, um nicht zu veröden; und zugleich angewiesen auf die zivilisatorischen Schutzvorrichtungen, um nicht der auflösenden Gewalt des Dionysischen preisgegeben zu sein. Es überrascht nicht, dass Nietzsche das Sinnbild dieser prekären Situation im Schicksal des Odysseus wiedererkennt, der sich an den Mast seines Schiffes fesseln lässt, um den Sirenengesang anhören zu können, ohne ihm zu seinem eigenen Verderben folgen zu müssen. Odysseus verkörpert dionysische Weisheit. Er hört das Ungeheure , aber, um sich zu bewahren, akzeptiert er die Fesselung durch die stabilisierenden Gewohnheiten der Kultur oder durch eine ordnungsstiftende und beruhigende Religion.

R. Safranski

Simmerklean Zomerkleding

Ook is Doarmer op zoek geweest naar nieuwe zomerkleding

Hjoed Vandaag

Vandaag heeft Doarmer een paar merkwaardige dingen gezien, een werkelijk immens standbeeld van een krijger en een rotsformatie, die op zich niet vreemd was, maar wel op die plaats.

Promkje Pruimen

Doarmer heeft een besluit genomen, morgen gaat hij zijn laatste wedstrijd lopen. Het wordt een 5 mijl (ca. 8km) in het buurdorp H. Daarna zullen zijn kinderen het van hem over moeten nemen, zoon J. loopt deze 5 mijl ook. Doarmer heeft zich nog niet een precieze voorstelling van de komende jaren gemaakt, maar het zal in elk geval een rustige, bespiegelende tijd worden, lichte tuinarbeid afgewisseld door een kopje thee met een krantje. Vroeger hielp Doarmer zijn pake altijd bij het schoffelen tussen de aardbeiplanten en misschien moet hij deze bezigheid maar weer oppakken, maar dan zonder te “pruimen”, want dat stukje cultuur is met de generatie van zijn pake verdwenen.

Yn myn tinzen sjoch ik myn pake tsjin‘e jûn
troch de tún ,promkjend mei de skoffel yn’e grûn
en mysels , in boaike, ek mei it ark yn’e hân
wakker bodzjend op it kjittich lân.

Net nijsgjirrich Oninteressant

Sinds Freud vertoont de psychotherapie een geologisch trekje. Graaf diep. Graaf onder de rotzooi die aan de oppervlakte ligt en je vindt de echte persoon, de ware persoon. Stel dat dit allemaal mis is. Stel dat de oppervlakte de ware persoon te zien geeft en dat je in wezen oninteressante rommel vindt als je dieper graaft. Als je een huis sloopt, krijg je een oninteressante hoop puin. Stel dat iedereen de impresario van zijn of haar eigen presentatie aan de wereld is. Stel dat de echte waarde zit in wat we op grond van onze ervaring en onze chemische persoonlijkheid opbouwen en dat, als dat wordt weggehaald, alleen de opbouw van het decor onthuld wordt.

Edward de Bono

Hea Hooi

Voor menig boer in Schoterland is de Gaast “het beloofde land voor hooi”. In den oogsttijd is’t wel gebeurd, dat er bij de honderd vrachten op een dag het land verlieten; “vroeger was het drie paarden voor één voer, doch sedert de grindweg er ligt drie voeren voor één paard,” verklaarde onze zegsman. Onwillekeurig vraagt men in dit afgelegen oord: leit der efter dit lân ek yet lân en de stedeling zou de wensch kunnen uiten: lieaver lyts skipper as hjir great boer. Verklaarbaar dat de kerken, hoe verre, door de bevolking niet het minst trouw worden bezocht en dat de naaste kermissen, eens in’t jaar, kunnen rekenen op hunne tegenwoordigheid.

Wandelbeschrijving uit de 19e eeuw

Betsjutting Betekenis

Als we het over waarden hebben, bouwstenen van de zin, vermijden we de term ‘betekenis’. Zoals we gezien hebben kan betekenis geïdentificeerd worden met waarheid. Dat geldt voor zinnen, niet voor woorden. “Hemel” is niet waar of onwaar, evenmin als “aarde” of welk woord dan ook. Maar “De aarde nu was woest en ledig” is waar, althans voor hen die in de bijbel geloven….. Binnen deze zin hebben de woorden hun unieke betekeniswaarde, te weten “wereldbol” en “onbewoonbaar” en “onbewoond”. Behalve de betekeniswaarde van een woord is er ook nog zijn zogenaamde referentie: de verwijzing naar iets in de werkelijkheid. Neem nog eens het woord of de woordgroep “den hemel” uit de eerste zin van het scheppingsverhaal. De betekeniswaarde daarvan, dat hebben we gezien, is zoiets als “metafysische wereld”. De gelovige evenzeer als de ongelovige kent die waarde: dat is de inwendige voorstelling, het concept. Maar voor de gelovige beantwoordt aan dit concept ook iets in de werkelijkheid: voor hem bestaat die hemel als verblijfplaats van de godheid echt. Dat is dan de referent die bij het woord in deze context past.

F.Droste

In romantysk-filosofysk petear Een romantisch-filosofisch gesprek

Zij: Ik heb een plan, waarmee ik de wereld kan verbeteren.
Hij: De wereld verbeteren? Waarom wil je dat toch steeds?
Zij: Ja ,zo ben ik nu eenmaal.
Hij: Dat waardeer ik ook ontzettend in jou, maar de wereld kan niet verbeterd worden.
Zij: Dat is zo pessimistisch, ik ben een optimist en ik geloof in verbetering.
Hij: Ok , laat ik het dan optimistisch formuleren, de wereld kan ook niet verslechterd worden. De wereld is gewoon.
Zij: Toch vind ik dat door mijn daad de wereld iets beter wordt.
Hij: Als het je lukt wordt de wereld anders, maar omdat ik een heer ben, mag jij het laatste woord hebben.
Zij: En dat waardeer ik zo in jou.

Útsjoch troch it sjitgat Uitzicht door het schietgat

It húske Het toilet

Deze week zijn duizenden in het land F. ,mens en dier, tijdens het toiletbezoek geconfronteerd met een “product” van Doarmer. Hij heeft de eerste reacties al binnen en die zijn positief, bij niemand is obstipatie noch het tegendeel ontstaan.

Idelhollen Leeghoofden

Maar weinig filosofen zingen de lof van moeilijkheden. Een wijs leven wordt van oudsher geassocieerd met een poging het lijden te verminderen: angst, wanhoop, woede, zelfverachting en liefdesverdriet. Maar ja, de meeste filosofen zijn dan ook altijd ‘leeghoofden’ geweest, zoals Friedrich Nietzsche opmerkte. ‘Mijn lot wil dat ik de eerste fatsoenlijke mens moet zijn,’ erkende hij ietwat beschaamd in de herfst van 1888.’Ik ben verschrikkelijk bang dat ik op een dag heilig verklaard zal worden’; en het tijdstip daarvan stelde hij ergens rond het begin van her derde millennium: ‘Laten we aannemen dat rond het jaar 2000 mensen mijn werk mogen lezen.’Hij wist zeker dat het ze zou bevallen.

Alain de Botton

It meitsjen fan jins wrâld Het scheppen van uw wereld

De menselijke geest richt zich niet naar de dingen, maar de dingen richten zich naar de menselijke geest. Zo zijn ruimte en tijd volgens Kant geen eigenschappen van de dingen, maar vormen van onze zintuiglijkheid. Je zou deze a-priorische (uit de geest voortkomende)vormen kunnen vergelijken met een gekleurde bril waarmee wij naar de dingen kijken; het verschil is dat we de vormen van tijd en ruimte niet kunnen afzetten. Alle dingen verschijnen aan ons alsof ze zich in ruimte en tijd bevinden. Ons verstand verbindt de verschijnselen aan elkaar met behulp van begrippen zoals causaliteit, maar ook hier geldt dat deze causaliteit niet in de dingen zelf zit, maar door de menselijke geest aan de verschijnselen wordt opgelegd. Achter de wereld van de verschijnselen ligt de wereld van de dingen zoals ze op zichzelf (an sich) zijn, los van onze kennis ervan. Deze noumenale wereld kunnen we volgens Kant wel denken (anders had hij daar immers ook geen dikke boeken over kunnen schrijven), maar niet kennen.

J. de Mul

It Ynsidint Het incident

Afgelopen zondag vond er een incident plaats tijdens een hardloopwedstrijd in H. Een dame op een tot bakfiets omgebouwd rijwiel fietste over het parcours en vermoeide lopers konden zo kilometerslang een lift krijgen. Op de vraag van de organisatie waarom zij dit deed, antwoordde zij: “Ik heb een behulpzaam karakter, het is geen verdienste, zo ben ik nu eenmaal”.

De ôfgrûn De afgrond

Het psychologische probleem met betrekking tot de figuur Zarathustra is hoe iemand die in een ongehoorde mate nee zegt en nee doet tegen alles waar tot dusverre ja op werd gezegd, toch het tegendeel van een nee-zeggende geest kan zijn; hoe een geest die het zwaarste noodlot, een gedoemde taak op zijn schouders draagt, toch de lichtste kan zijn, het meest van gene zijde , - Zarathustra is een danser -, hoe hij die het hardste, het vreeswekkendste inzicht in de realiteit heeft, die de ‘afgrondelijkste gedachte’ heeft gedacht, daarin toch geen bezwaar tegen het bestaan kan ontdekken.

Friedrich Nietzsche

Wenje Wonen

Muoike Tante

wanneer je met de juiste ogen kijkt
het hoofd zijwaarts
gericht naar de vitrine
zie je dat ze achter je gezicht
soms traag voorbij glijdt

ze tilt haar hoepelrok
met beide handen
breekbaar als een vaas
van de grond en schuivelt
tevreden op haar tenen rond

in alle zalen gonst
haar naam 'Marijke Meu'
fameus als Ming
om een vorstelijk verleden

dit paleis is een kwetsbare tijdreis
naar het heden haar adem
vloeit in de stenen
en de glans op het glas

kijk naar porselein
in haar ogen
zal het bloeitijd zijn

It barren De gebeurtenis

De “samling” van de clan is goed afgelopen. Doarmer hoefde zijn zwaard niet te gebruiken. Natuurlijk werd er in dat gezelschap van halve en hele topsporters een onderlinge wedstrijd gehouden en Doarmer’s jongste zoon werd de uiteindelijke winnaar en omdat zijn jongste dochter de poedelprijs kreeg, werd er een stevige buit meegenomen uit het heuvelige land G. Ook de gesprekken gingen over wezenlijke zaken, zoals erfenissen van overleden familieleden en verrassende onthullingen over de stamboom. De toestand in het land F. was over het algemeen rustig te noemen, hoewel het Doarmer , toen hij door de plaats H. reed, opviel, dat er leuzen op de muren waren gekalkt over vrijheid en zo. Waar dat allemaal toe zal leiden, Doarmer weet het niet. In elk geval is het niet onverstandig het zuidelijk buurvolk in deze dagen goed in de gaten te houden.

Freed Vrijdag

Mei Goed Freed en Peaske is Doarmer yn it lân G. foar in samling fan’e “clan”, fansels ferjit er syn swurd net.